Ostatnie zdjęcia żydów przed ich zagładą

0
464
Ostatnie zdjęcia żydów przed ich zagładą
REKLAMA

W Muzeum „Topografia Terroru” na Niederkirchnerstrasse 8 w Berlinie otwarta została wystawa pod nazwą „Zimne spojrzenie. Ostatnie zdjęcia rodzin żydowskich z getta w Tarnowie”. To unikatowy dokument tragedii ludzi, których czekała śmierć z rąk hitlerowców.

Berlińska wystawa pokazuje, jak dwie niemieckie badaczki przybyły w 1942 r. do Tarnowa, aby sfotografować i zbadać żydowskich mieszkańców przed zaplanowaną ich zagładą. W czerwcu 1942 r. Niemcy przystąpili do masowej akcji eksterminacji ludności żydowskiej w mieście, powiązanej z likwidacją getta i deportacją do obozów koncentracyjnych w Bełżcu i Auchwitz. W czasie dwóch etapów likwidacji getta, w którym znajdowało się 40 tys. Żydów z Tarnowa i innych miejscowości, zamordowanych zostało ponad 20 tysięcy osób.
– To niezwykła wystawa, niezwykła tym bardziej, że dotyczy Tarnowa i tragicznych losów jego żydowskich mieszkańców. Jest ona też uzupełnieniem naszej wiedzy o zdarzeniach, które rozegrały się w Tarnowie latem 1942 – mówi Ewa Łączyńska-Widz, dyrektorka Galerii Miejskiej BWA w Tarnowie.

REKLAMA

Ostatnie zdjęcia żydów przed ich zagładąJak piszą organizatorzy wystawy (w tłumaczeniu na język polski Tomasza Kurianowicza): przygląda się ona metodom badawczym nazistowskiego reżimu i jest przede wszystkim poświęcona badaniom rasowym, które dwie nazistowskie antropolożki, mianowicie Dora Maria Kahlich i Elisabeth Fliethmann, przeprowadziły w Tarnowie w 1942 roku. Celem wiedeńskich badaczek było sfotografowanie żydowskich mieszkańców tego miasta i ich antropologiczna analiza, a następnie wykorzystanie tych wyników do opracowania szerszej teorii rasowej – żeby na jej podstawie lepiej zidentyfikować i prześladować Żydów.
Wykonano w sumie 2 tys. zdjęć Żydów, krótko przed śmiercią portretowanych, ich wywiezieniem lub rozstrzelaniem na tarnowskim rynku. To fotografie seryjne, które uwidaczniają dzieci, kobiety i mężczyzn z przodu lub z profilu. Przez lata znajdowały się one w wiedeńskich archiwach; przez długi okres przechowywane były w tekturowym pudełku z napisem Tarnow Juden 1942. Wewnątrz tego pudełka umieszczono numerowane zdjęcia. Teraz również ono jest prezentowane na wystawie.

Ostatnie zdjęcia żydów przed ich zagładąW latach 90. powstał projekt badawczy dwóch historyków, Götza Alyego i Susanne Heim, dzięki któremu Margit Berner, pracowniczka Muzeum Historii Naturalnej w Wiedniu, była potem w stanie poprawnie zidentyfikować zdjęcia i ich historie.
Z 565 przebadanych w Tarnowie Żydów tylko dwudziestu sześciu przeżyło Holokaust. To oni po zakończeniu wojny opisali dokładnie tragedię, która się wydarzyła.
Ciekawostką jest, że organizatorzy wystawy w Berlinie wykorzystali również fotografie pochodzące ze zbiorów tarnowskiego kolekcjonera i dokumentalisty, autora kilku albumów dotyczących Tarnowa, Marka Tomaszewskiego. Niedawno dla portalu temi.pl powiedział on m.in.: Wystawa dokumentuje ambitne podejście obu naukowców, a z drugiej strony opowiada o życiu Żydów w Tarnowie przed 1939 rokiem i ich wymordowaniu pod okupacją niemiecką. To przykład prześladowań i zagłady setek gmin żydowskich w rządzonej i terroryzowanej przez Niemców Polsce. Obok zdjęć zrobionych w marcu 1942 roku przez naukowców można na niej zobaczyć kilkadziesiąt historycznych tarnowskich ujęć. Organizatorzy wystawy wykorzystali 18 fotografii z mojej prywatnej kolekcji. Obecność moich zdjęć w jednym z najważniejszych niemieckich muzeów to dla mnie wielkie wyróżnienie.
Wystawa w Berlinie będzie otwarta do 11 kwietnia przyszłego roku.

Pierwsi Żydzi w Tarnowie pojawili się w połowie XV w., a przed wybuchem II wojny światowej mieszkało ich tu prawie 25 tys. (niemal połowa ludności miasta), mając do dyspozycji m. in. około 80 domów modlitwy i kilka synagog, mykwy, placówki oświatowe, kulturalne i sportowe, swoje organizacje i kirkut. W 2017 roku Donald Trump, prezydent USA, w swoim przemówieniu rozpoczynającym żydowskie święto Hanuka wspomniał o Tarnowie jako mieście na południu Polski, które zostało spustoszone podczas Holocaustu. Pokazał wtedy żydowski świecznik, który pochodził z tarnowskiego getta.
REKLAMA

Dodaj komentarz

  Ustaw powiadomienia  
Powiadom o