Od 1 styczna br. po ulicach Tarnowa chodzą Tarnowianie (wcześniej byli to tarnowianie), odwiedzają Park Strzelecki (przedtem park Strzelecki), przemierzają Plac Sobieskiego (poprzednio plac…), a po drogach jeżdżą m.in. Fordami, Oplami, Skodami – wcześniej nazwy ich samochodów zaczynały się od małej litery.
Autorem tych radykalnych zmian jest Rada Języka Polskiego, która wprowadziła 11 nowych zasad dotyczących stosowania wielkich liter oraz pisowni łącznej i rozdzielnej. W RJP przekonują, że nowe reguły służą uproszczeniu i ujednoliceniu ortografii, a także ułatwić mają naukę poprawnej pisowni.
Od początku 2026 roku nazwy mieszkańców regionów, miast, osiedli, dzielnic i wsi mają być zapisywane wielką literą. Dotyczy to również nazw lokali usługowych i gastronomicznych (np. Restauracja Bristol) oraz produktów przemysłowych, niezależnie od tego, czy chodzi o markę, czy konkretny egzemplarz. RJP wprowadza też jednolite reguły zapisu wielką literą wszystkich członów nazw własnych, w tym geograficznych (np. Wyspa Wolin) oraz nazw obiektów topograficznych, np. Park Piaskówka, Aleja Tarnowskich, Plac Kościuszki, Most Poniatowskiego, Kościół Filipinów. Wyjątkiem pozostaje wyraz „ulica”, który nadal należy pisać małą literą.
Nowe przepisy językowe pozwalają na dowolność w zapisie przymiotników utworzonych od imion. Podobna swoboda dotyczy nieoficjalnych nazw etnicznych, jak np. rusek (Rusek), żabojad (Żabojad) czy makaroniarz (Makaroniarz). Wielu odetchnie dzięki nowym regułom pisowni łącznej i rozdzielnej. Partykuła „nie” z przymiotnikami i przysłówkami odprzymiotnikowymi powinna być odtąd pisana tylko łącznie. Ponadto dopuszczona została rozdzielna (obok łącznej) pisownia przedrostków, takich jak super-, ekstra-, eko-, itp. Dla przykładu poprawne są od teraz superpomysł i super pomysł.
Ze szczegółowymi zmianami można zapoznać się w publikacji „Mały słownik ortograficzny. Nowe reguły pisowni 2026”, opublikowanej na stronach PAN. Zawiera ona wykaz językowych reguł, które weszły w życie 1 stycznia 2026.
Warto dodać, że – decyzją Centralnej Komisji Egzaminacyjnej – młodzież szkolna może jeszcze do roku 2030 używać „bezkarnie” obowiązujących do wczoraj zasad polskiej pisowni. Okres przejściowy może być ważny z punktu widzenia np. uczniów zdających w najbliższym czasie egzaminy maturalne.
Absolwentki filologii polskiej Akademii Tarnowskiej: Karolina Buras, Karolina Grajdura, Joanna Lenik, Nikola Rolewicz, Paulina Rudolphi, Katarzyna Słowik i Sylwia Tumidajska są autorkami niedawno opublikowanej książki „Gramatyka nie gryzie… chyba że jej na to pozwolisz”. Publikacja siedmiu tarnowskich filolożek powstała w ramach zajęć Studenckiego Koła Naukowego Polonistów, pod kierunkiem prof. Krystyny Choińskiej i Marty Mikosińskiej. Ukazała się w dwóch wersjach, papierowej i elektronicznej. Zawiera praktyczne ćwiczenia z uwzględnieniem ostatnich zmian w polskiej pisowni. Zestaw ćwiczeń jest zgodny z obowiązującą podstawą programową z języka polskiego dla klas IV-VIII szkoły podstawowej.
