Kiedy w Tarnowie panuje powszechne przekonanie, że miasto jest szczególnie atrakcyjne dla turystów, to w nowym opracowaniu Głównego Urzędu Statystycznego nie ma nawet najmniejszego potwierdzenia słuszności tego przekonania. Dużych zaskoczeń w tej publikacji jest zresztą więcej.
Główny Urząd Statystyczny przygotował publikację zatytułowaną Walory turystyczne w powiatach i ich otoczeniu. Autorzy eksperymentalnego, jak zaznaczają, opracowania, piszą m. in.: W opracowaniu dla każdego powiatu oraz miasta na prawach powiatu wyznaczone zostały wartości wskaźnika walorów turystycznych (WaT). Wskaźnik ten jest oparty na różnorodnych miarach cząstkowych i dziedzinowych, dzięki którym uwzględnione zostały składniki kulturowe, środowiskowe, związane z infrastrukturą turystyczną (stymulanty) oraz zanieczyszczeniem środowiska i przestępczością (destymulanty), które mają wpływ na walory turystyczne.
W publikacji znaleźć można kilka zestawień odnoszących się do stopnia atrakcyjności powiatów grodzkich i ziemskich, ale ani w jednym z nich nie ma Tarnowa i powiatu tarnowskiego. Oczywiście nie dziwi, że nie znalazły się one w rankingu powiatów o najwyższych walorach środowiskowych, gdyż trudno byłoby pokonać na tym polu powiaty górskie czy nadmorskie. W tym przypadku palma pierwszeństwa przypadła powiatowi nowosądeckiemu, choć w tej sytuacji nie bardzo rozumiem, dlaczego dopiero na 14. pozycji jest powiat tatrzański.
Jeśli chodzi o jakość bazy turystycznej, również nie ma śladu po Tarnowie i powiecie tarnowskim. Z miast i powiatów Małopolski wyróżnione zostały: Kraków oraz powiaty: tatrzański, nowotarski, krakowski, nowosądecki, wielicki, oświęcimski, wadowicki.
Tarnów przepadł
Najważniejsza część opracowania dotyczy walorów turystycznych. Na niemal 100 uwzględnionych w zestawieniu powiatów grodzkich i miejskich próżno szukać Tarnowa czy powiatu tarnowskiego. Mogłoby się wydawać, że pośród tej setki znajdzie się miejsce dla miasta nad Białą, które od dziesiątków lat określane jest jako perła renesansu. Tarnów ma wiele wybitnych zabytków, także dobrze zachowany historyczny układ urbanistyczny z czasów średniowiecza. Przypomnijmy, że niedawno w rankingu CNN Tarnów znalazł się w zestawieniu 15 najpiękniejszych europejskich miejscowości. To jednak nie wystarczyło, aby znaleźć się na wspomnianej liście GUS.
Mamy tam – gdy chodzi o Małopolskę – m. in. Kraków, ale także Nowy Sącz oraz powiaty nowosądecki, nowotarski, tatrzański, gorlicki, limanowski, wadowicki, krakowski, wielicki, myślenicki, suski, bocheński, oświęcimski. Warto poznać tę listę w szczegółach, żeby wiedzieć, z kim Tarnów i okolice przegrały.
Kontrowersji jest więcej. Według autorów opracowania GUS, bardziej zasobny w walory turystyczne od Krakowa (3. pozycja w rankingu) jest powiat nowosądecki. Sądząc jednak po dyskusji, która rozgorzała w całym kraju po ukazaniu się opracowania, najwięcej emocji wzbudził fakt, że pod tym względem lepsza od Krakowa okazała się Warszawa (lider zestawienia). Ale nie od dziś trwają spory, które z tych miast jest dla turysty atrakcyjniejsze.
Wróćmy jednak do Tarnowa. Być może pominięcie go w tym zestawieniu wynikało z okoliczności, do których odnoszą się autorzy opracowania: Pod uwagę wzięto zmienne dostępne na poziomie powiatów mogące negatywnie oddziaływać na walory turystyczne danego obszaru. Wykorzystano dane odnoszące się do: zanieczyszczeń gazowych, zanieczyszczeń pyłowych, ścieków nieoczyszczonych, odpadów składowanych (…).
Zapomniane perły
Rzeczywiście, Tarnów nie ma powietrza leczniczego, ale w takim razie, co w tym chlubnym zestawieniu robi Nowy Sącz? Nie chcę niczego mu ujmować, chcę tylko przypomnieć, że jest on jednym z najbardziej zanieczyszczonych smogiem miast w Polsce… Co ciekawe, Katowice odnotowane w tabeli jako ośrodek, który stracił wiele punktów z powodu złego stanu środowiska, również widnieje jako atrakcja turystyczna.
Według GUS-owskiej publikacji pod względem walorów turystycznych Toruń (na liście Światowego Dziedzictwa UNESCO) przegrywa na punkty np. z pow. limanowskim, a powiat wielicki (kopalnia soli na liście UNESCO) z wadowickim. Malbork ze słynnym zamkiem krzyżackim (UNESCO) okazuje się gorszy na przykład od powiatu jasielskiego!
Zdarzyła się również inna ciekawostka. W rankingu miejscowości o najwyższych walorach turystycznych GUS nie wymienia nawet Zamościa, największej perły renesansu w Polsce, miasta o światowej sławie! Zamojska starówka także znajduje się na liście UNESCO. Zupełnie przepadł też Przemyśl, również bardzo atrakcyjne miasto.
Algorytm decyduje
Zaskakujących, niezrozumiałych przykładów jest znacznie więcej. Z tego, co można się zorientować po lekturze opracowania, o umieszczeniu miast i powiatów na liście terenów o najwyższych wskaźnikach walorów turystycznych decydowały wybrane kryteria, które potem jako suma kilku składników zostały przekształcone w określony algorytm. Może dlatego wzór matematyczny nie do końca, moim zdaniem, sprostał wyzwaniu, nie do końca potwierdził dotychczasowe doświadczenia i wiedzę turystyczną o Polsce. GUS o swojej publikacji pisze, że jest ona efektem przeprowadzonego eksperymentu naukowego, na ile udanego, na ile on ma wspólnego z rzeczywistością, niech ocenią to także inni.
Wiem na pewno, że dla mnie to opracowanie nie będzie przewodnikiem po kraju, który wskazałby regiony warte szczególnego zainteresowania. Obawiam się, że gdybym jako turysta zaufał zawartym tam informacjom, mógłbym mieć wiele do stracenia.
