Jednym z jego istotnych elementów jest ściąganie opłaty za media publiczne przy poborze rachunku za prąd. Tu mała dygresja. Od lat zastanawiało mnie to, że nie potrafimy w naszym kraju skutecznie ściągać abonamentu. Pod tym względem byliśmy wyjątkiem w Europie. Jeżeli zatem uda się to zrobić teraz, to należy tylko żałować, że stanie się to w momencie, gdy media publiczne staną się wcale nie narodowymi, ale partyjnymi. Jestem bowiem za powszechną opłatą na media niekomercyjne.
I wcale nie jest tak, że wystarczy, że się nie ma telewizora albo deklaruje się, że nie ogląda się publicznej telewizji ani nie słucha publicznego radia, by na te media nie płacić. Podobnie przecież płacimy na edukację nawet wtedy, gdy nie mamy dzieci, czy na służbę zdrowia gdy nie chorujemy. Opłata na media niekomercyjne jest pewnym europejskim standardem i trzeba przyznać, że to działa, i to tym bardziej działa, im bardziej kraj jest cywilizowany. Media publiczne służą bowiem do wspierania państwa w różnych obszarach, przede wszystkim w edukacji i kulturze, oraz powinny być elementem wyrównywania szans obywateli.
W naszym kraju na przykład mniej więcej 75 procent obywateli nie ma szansy na pójście do teatru. To znaczy, oczywiście, mogą wsiąść w samochód albo pociąg i dojechać do miasta, w którym jest teatr, ale jest to działanie i kłopotliwe, i kosztowne. Takim właśnie ludziom media publiczne, a w tym przypadku telewizja, powinny dać szansę zobaczenia teatru telewizji. Media publiczne powinny uczyć języków, wspierać przedsiębiorczość na przykład poprzez pokazywanie, w jaki sposób można założyć firmę, powinny wreszcie informować o tym, co dzieje się na świecie i w Polsce, i to informować w sposób różnorodny, czyli nie tylko w serwisach informacyjnych, ale także w publicystyce i reportażach. Słowem – media publiczne powinny robić to, co nie jest interesujące dla mediów komercyjnych, bo wszystko to, co wyliczyłem, może poza newsami, jest dla mediów komercyjnych zbyt drogie, albo, inaczej mówiąc, nie przynosi zysku.
I tak to właśnie działa w Europie. Czasami, tak jak w Wielkiej Brytanii, media te są całkowicie odcięte od bieżących wpływów politycznych, czasami, tak jak w Austrii, polityka ma statutowy i zagwarantowany wpływ na te media, ale jeżeli z tego wpływu korzysta, to nie w imię interesów partyjnych, ale w imię szeroko pojętego interesu publicznego. Nie wiem, dlaczego u nas nie da się tego wprowadzić. Podejrzewam, że gdzieś w tle niepowodzenia w stworzeniu w naszym kraju mediów prawdziwie publicznych jest niska kultura polityczna.
I tu muszę posypać trochę głowę popiołem, i wycofać się z moich dotychczasowych oskarżeń wobec klasy politycznej. Do tego roku bowiem uważałem, że politycy zaniechali stworzenia w Polsce mediów publicznych, a my – społeczeństwo – na to zaniechanie w pewnym sensie pozwoliliśmy. Gdy patrzę na to, w jaki sposób PiS rozprawiło się (i nadal się jeszcze rozprawia) z mediami niekomercyjnymi, to dochodzę do wniosku, że partia ta byłaby w stanie rozwalić każdy system medialny w Europie. Czyli, że nawet gdyby przed laty stworzono spójny system bezstronnych, niepartyjnych mediów, nakierowanych na wspieranie państwa i społeczeństwa, to PiS by to teraz i tak rozbił.
Być może jednak musimy przez to zawłaszczenie mediów przejść, by jako społeczeństwo zrozumieć, że warto jest mieć media publiczne. Pozostaje mi na koniec jeszcze tylko wrócić do mojego zaskoczenia, że PiS jednak przeprowadza dzisiaj tę reformę, chociaż nie wiadomo po co. 15 złotych miesięcznej opłaty można by było wprowadzić jednym rozporządzeniem. Zamiast wprowadzać nową radę nadzorującą media publiczne można by było przechwycić KRRiTV i tak dalej, i tak dalej. Właściwie w nowym projekcie nie ma żadnego punktu, którego nie dałoby się wprowadzić bez nowej ustawy. Więc po co ona? Jedyne, co mi przychodzi na myśl, to to, że trzeba wyodrębnić media publiczne, bo przychodzi czas na zabranie się za media komercyjne.
