Na szczęście właściciele nigdy się na to nie zdobyli. Mało tego – w najbliższym czasie jeszcze lepiej wyeksponują niemal zabytkową mozaikę. I dobrze wiedzą, co robią.
Goście z Warszawy, którzy kiedyś korzystali z noclegu w Hotelu Tarnovia, w jednym z portali turystycznych napisali, że jedną z elewacji budynku pokrywa brzydactwo. Nie wiadomo, jakie gusty mieli warszawiacy, ale można przypuszczać, że zabrakło im wiedzy na temat bardzo modnej kiedyś ceramiki architektonicznej (powszechnej w przeszłości także w stolicy), która dzisiaj jest cenionym przykładem sztuki zdobniczej. Zresztą nie całkiem ta sztuka przeminęła i obecnie jest kontynuowana, choć w odmiennych już formach, używa się również innych materiałów.
Mozaika z Hotelu Tarnovia – imponujących rozmiarów – ma interesującą historię. Pochodzi z 1975 roku i przedstawia bitwę pod Aleppo w 1850 r., podczas której na czele wojsk tureckich, przeciwstawiających się arabskim nomadom, stał gen. Józef Bem. Na ścianie ujęta jest postać generała. Mozaikę wykonano z dużej ilości kamienia, grudek kolorowego szkła oraz z przetopionej masy plastycznej. Surowiec w większości pochodził z Zakładów Radiowych im. M. Kasprzaka w Warszawie. Dekorację projektował Kazimierz Gąsiorowski, uznany autor wielu podobnych kompozycji plastycznych, również w Warszawie.
Kiedy w ostatnich latach Tarnovia była remontowana, jej właściciele słusznie postanowili, że mozaika pozostanie nietknięta. Na szczęście wiedzieli, z czym mają do czynienia.
– Nie wyobrażam sobie, by skuć naszą mozaikę, która ma wartość sama w sobie, pod pewnymi względami jest niepowtarzalna. To cenna pamiątka z przeszłości, dzisiaj o takie rzeczy się dba – mówi Joanna Dobroś, wiceprezeska zarządu Hotelu Tarnovia. – Fotografie kompozycji znalazły się w specjalnej publikacji przygotowanej przez naukowca z krakowskiej AGH, poświęconej dawnym technikom zdobniczym.
Stare mozaiki z całego kraju, które przetrwały do dzisiaj, zdobywają uznanie, powstała nawet specjalna strona internetowa „Ratujmy mozaikę”. Powstała nieprzypadkowo, gdyż przy okazji remontów starszych obiektów dekoracje te często bezpowrotnie znikają.
– One były bardzo modne w latach 60. i 70. ubiegłego wieku, gdyż w PRL‑u brakowało dobrych materiałów, którymi można było dekorować elewacje. Dlatego dość często wykorzystywano bardzo różnorodny, ale łatwo dostępny surowiec, łącznie z fragmentami jakichś talerzy – podkreśla Lubosz Karwat, właściciel pracowni ceramicznej z Tuchowa, twórca nagrodzonych w prestiżowych konkursach mozaik współczesnych, przewodniczący Stowarzyszenia Polskich Artystów Mozaiki. Jego zdaniem kompozycja ze ściany Hotelu Tarnovia warta jest zachowania.
– W tym przypadku zupełnie drugorzędne jest to, czy jest ładna, czy nie. Różnie to można oceniać, ale mamy do czynienia z przykładem sztuki zdobniczej o historycznej wartości. Zresztą, jeśli weźmiemy pod uwagę, co przedstawia, jej sens jest znacznie głębszy.
Kompozycja z Tarnovii znalazła się w wytyczonym w regionie tarnowskim Szlaku Ceramicznym. Obejmuje on ok. 40 różnych obiektów, a najbardziej interesujące realizacje pochodzą z nieistniejącej już Spółdzielni Pracy Przemysłu Ludowego i Artystycznego „Ceramika” w Łysej Górze pod Brzeskiem.
W przypadku Tarnowa w ramach szlaku ujęto 19 realizacji. Nie ma tam skromnej kompozycji znajdującej się na rogu ul. Lwowskiej. Jest już ona zapomniana, niszczeje i wymaga konserwacji.
Hotel Tarnovia ma wobec kompozycji nowe plany.
– Zostanie odczyszczona, opisana i oświetlona nocą. Będzie dobrze wyeksponowana i każdy się dowie, co to naprawdę jest – zapowiada Joanna Dobroś.
Lubosz Karwat chwali ten pomysł.
– Szczególnie ważne jest, że kompozycja będzie iluminowana. Przy tak bogatej fakturze należy spodziewać się bardzo ciekawych efektów. To będzie zupełnie nowa jakość.
