W dzisiejszym artykule przyjrzymy się bliżej dwóm pierwiastkom. Jeden z nich bierze udział w procesie odchudzania, drugi pełni inną ważną rolę u człowieka. Zaczynamy!
Cr – chrom
Został odkryty w 1797 roku Jego znaczenie dla człowieka bywało w dawnych czasach marginalizowane lub bagatelizowane. Chrom jest w organizmie pierwiastkiem śladowym. Co o nim wiemy? Chrom III – czyli chrom na III stopniu utlenienia – to mikroelement występujący w żywności, uważany za ważny składnik diety. Bierze udział w wielu procesach metabolicznych i nie odkłada się w organizmie – wydalany jest przede wszystkim z moczem. W nadmiarze jest w stanie zaszkodzić – zwiększa ryzyko występowania chorób nowotworowych. Ważny jest fakt, że jego działanie w organizmie kręci się wokół glukozy! Chrom jest składnikiem wskaźnika tolerancji glukozy (glucose tolerance factor – GTF), co oznacza, że bierze udział w procesie metabolizmu glukozy.
GTF jest wytwarzany w wątrobie i zostaje uwalniany do krwi w momencie podniesienia poziomu glukozy. Wraz z insuliną transportuje glukozę do komórek ciała i ułatwia jej przyswajanie. Chrom bierze więc udział w kontroli stężenia glukozy we krwi. I nad tym warto się chwilę zatrzymać, ponieważ w środowisku fitness chrom często stosowany jest jako suplement, umożliwiający „kontrolę” apetytu. Może mieć to swój sens i uzasadnienie, jednak nie w sposób bezpośredni. Trzeba pamiętać, że każda regulacja procesu w naszym ciele ułatwia organizmowi pracę. Z tego może wynikać kontrola niepohamowanego apetytu, np. na słodycze, przy przyjmowaniu chromu. Oczywiście trzeba pamiętać, że jest to zaledwie jeden czynnik regulujący naszą wagę. Nie bez znaczenia będzie oczywiście efekt placebo, który również tutaj zachodzi.
Istnieją badania wskazujące, iż chrom prowadzi do zmniejszenia stężenia „złego cholesterolu” a poprawy „dobrego”. To z kolei przyczynia się do zmniejszenia występowania ryzyka miażdżycy. Działanie chromu obejmuje też udział w procesach antyoksydacyjnych i immunologicznych, a także w syntezie witamin i hormonów. Niektóre badania wskazują, że chrom sprawdza się jako suplement u kobiet chorujących na zespół policystycznych jajników (PCOS) – sprzyja obniżeniu BMI i poprawia metabolizm glukozy (znowu), a tym samym zwiększa szansę wystąpienia owulacji i regularnych miesiączek. Zjawisko jest jeszcze badane.
Fe – żelazo
Na początek należy nadmienić, iż jego znaczenie dla człowieka jest chyba ważniejsze niż chromu. Dość powiedzieć, że żelazo bierze udział w procesach wzrostowych, immunologicznych, czy chociażby niweluje… uczucie zmęczenia!
Ale od początku. Żelazo jako minerał (mikroskładnik) niestety nie może być wyprodukowany przez nasz organizm, dlatego zmuszeni jesteśmy go dostarczać. Jego niedobór związany jest z anemią. Anemia – inaczej niedokrwistość – to choroba powiązana z zaburzeniami krwi. Przypadłość dotyka osób niemal w każdym wieku. Najwięcej zachorowań jest wśród dzieci i osób starszych. Anemię trzeba leczyć farmakologicznie, ponieważ jej ciężka postać nierzadko stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia chorego. Leczy się ją między innymi właśnie przez suplementację żelaza (temat anemii jest rozległy, poświęcę mu osobny artykuł).
Żelazo – co jest ciekawostką – w organizmie dorosłego człowieka „waży” nie więcej niż ok. 4 gramy. Wydaje się, że to niewiele, całość jednak magazynuje wątroba i w razie krwotoku lub innej utraty krwi niedobory żelaza są uzupełniane stamtąd.
Podstawowe funkcje żelaza? Bierze udział w procesie tworzenia krwinek czerwonych, pomaga w transportowaniu tlenu (hemoglobina), wpływa na metabolizm cholesterolu (wspólna funkcja ze wspomnianym chromem), sprzyja detoksykacji (oczyszczaniu) organizmu, co także wzmacnia odporność oraz – co ciekawe – wpływa na regulację pracy układu nerwowego, wspomagając go. Jak rozpoznać niedobory żelaza? To dosyć proste. Może pojawić się apatia, osłabienie, ziemista cera. Może dochodzić częściej do krwotoków z nosa, łamania paznokci czy wypadania włosów. Innymi objawami (znacznie poważniejszymi) są zaburzenia rytmu pracy serca, podatność na infekcje czy wyraźne obniżenie sprawności intelektualnej. Nie sposób któregoś z nich przeoczyć! Z powodu słabej przyswajalności żelaza z jedzenia stosuje się suplementację. Jakie są normy?
Suplementacja
Zarówno żelazo, jak i chrom powinno się suplementować w konsultacji z lekarzem bądź farmaceutą, najlepiej jednak na podstawie badań. Niedoboru żelaza mogą nabawić się przede wszystkim kobiety w ciąży, karmiące, z silnym krwawieniem miesiączkowym oraz dzieci w fazie wzrostu. Dzieci w zależności od wieku powinny codziennie przyjmować od 8 do 12 miligramów żelaza, natomiast kobiety przed menopauzą – 5 miligramów, w okresie pomenopauzalnym ok. 10 miligramów, mężczyznom wystarczy 10 miligramów.
Jeśli chodzi o chrom, w przypadku osób zdrowych zalecana i bezpieczna dawka w diecie wynosi 50–200 μg na dzień (RDA). Nieco inaczej prezentuje się współczynnik wystarczającego spożycia (AI), ustalany z uwzględnieniem przeciętnego dostarczania składników odżywczych w diecie. Dla mężczyzn wystarczające spożycie chromu wynosi 35 μg/dzień, a dla kobiet 25 μg/dzień. Osoby wykazujące wyższe zapotrzebowanie na chrom mogą dostarczać ten mikroelement do organizmu w dawce nieprzekraczającej 250 μg/dzień. Zabieramy się zatem za suplementację!
