Pierwszy Tabor Pamięci Romów zorganizowano w lipcu 1996 roku, 32 lata po tym, jak władze PRL zakazały Cyganom wędrowania po polskich drogach. Miał przypomnieć nie tylko tamten zakaz, lecz również zagładę narodu cygańskiego z rąk nazistów niemieckich. Przez kolejne lata kilkudniowe edycje Międzynarodowego Taboru Pamięci Romów były wydarzeniem szczególnym dla środowiska romskiego, pomagając Romom, a zwłaszcza młodemu pokoleniu, na nowo odkrywać swoją tożsamość.
W tym roku wędrownego taboru nie będzie. Ale nie znaczy to, że pamięć o Romach została przerwana. – Organizujemy XV Międzynarodowy Tabor Pamięci Romów, ale w nieco innej formie. Będzie to tabor jednodniowy i stacjonarny w roku 60. rocznicy wprowadzenia w Polsce zakazu wędrowania i koczowania, który dotknął właśnie ten naród. Tegoroczny tabor odbędzie się w niedzielę 10 lipca w dwóch miejscach. Pierwszym z nich będzie Szczurowa i miejscowy cmentarz, gdzie spotkamy się o godzinie 14 – zaprasza Adam Bartosz, pomysłodawca i organizator Międzynarodowego Taboru Pamięci Romów.
To właśnie Szczurowa jest jednym z największych miejsc kaźni Romów w Polsce. 3 lipca 1943 roku z rąk Niemców zginęły tam 93 osoby, niemal wszyscy romscy mieszkańcy tej wsi, którzy osiedlili się w niej w latach 20. XIX w. W maju 1966 r. z inicjatywy miejscowej ludności przy mogile ustawiono granitowy głaz opatrzony pamiątkową inskrypcją. To pierwszy na świecie pomnik wzniesiony dla upamiętnienia zagłady Romów. W tym roku na pomniku zamontowana zostanie pamiątkowa tablica. Jej odsłonięcie odbędzie się właśnie 10 lipca. Tablicę z nazwiskami pomordowanych ufundowały osoby prywatne, a jak dodaje Adam Bartosz, fundatorzy prosili, by określać ich jako „niemieckich przyjaciół Romów”.
Ze Szczurowej uczestnicy taboru przemieszczą się do Borzęcina Dolnego, gdzie w godzinach popołudniowych odbędzie się festyn cygański. Wystąpią m.in. młodzi mieszkańcy Borzęcina, którzy uczyli się wcześniej tańców cygańskich, a także romskie zespoły z Wrocławia i Krakowa.
