W 83. rocznicę pierwszego transportu więźniów z Tarnowa do obozu zagłady w Auschwitz-Birkenau ukazała się publikacja poświęcona temu tragicznemu wydarzeniu. To kolejny album Marka Tomaszewskiego, miłośnika dziejów Tarnowa i kolekcjonera archiwalnych zdjęć i pamiątek związanych z tymi dziejami. Album, wydany przez tarnowską oficynę S-CAN, nosi tytuł: Tarnów – KL Auschwitz. Pierwszy transport do piekła. Każdy, kto obejrzy zamieszczone tam fotografie, nie będzie miał wątpliwości: to unikatowa publikacja o dużym znaczeniu dla znajomości historii nie tylko lokalnej.
Zdjęcia z albumu Tomaszewskiego robią wrażenie. Zwłaszcza te, które odnoszą się do chwil zarejestrowanych na niedługo przed wyruszeniem transportu 728 więźniów do obozu koncentracyjnego w Auschwitz. Na niektórych widać hitlerowskich żołnierzy, którzy stoją obok tarnowskiej żydowskiej mykwy i pilnują uwięzionych osób; zaraz wszyscy ruszą pustymi ulicami miasta w kierunku rampy kolejowej. Są więc także zdjęcia z tego dramatycznego milczącego przemarszu, który odbywa się m. in. ul. Wałową i Krakowską. Setki osób z tobołkami, niepewnych swojego losu, które nie wiedzą co ich czeka naprawdę. Dziś, kiedy spoglądamy na ich zatroskane twarze, wiemy już, gdzie ich pociągiem wywieziono, gdzie był ich ostatni przystanek i co ich tam spotkało… Z 728 więźniów deportowanych z Tarnowa do KL Auschwitz wojnę przeżyło 298 Polaków, 272 osoby zginęły, los 158 jest nieznany.
Marek Tomaszewski, autor kilku albumów o Tarnowie, regionalista, znawca i miłośnik swego rodzinnego miasta, wybitny kolekcjoner, wychował się na dzisiejszej ul. Waryńskiego, na podwórku w pobliżu łaźni miejskiej, czynnej jeszcze w latach 70 i 80. To dawna mykwa, do której w czerwcu 1940 roku przewieziono z tarnowskiego więzienia kilkaset osób. Wśród nich znaleźli się między innymi żołnierze Września 1939 r., członkowie organizacji konspiracyjnych oraz gimnazjaliści i harcerze.
Tomaszewski w bardzo osobistym wstępie pisze, że wraz z dorastaniem coraz bardziej interesowało go to miejsce i jego tragiczna historia. Dzięki swojej pasji i dociekliwości po latach wpadł na trop fotografii archiwalnych dotycząca Tarnowa, z których część odnosiła się do wydarzeń z dnia 14 czerwca 1940 roku. Zrobił wszystko, aby je mieć, mimo że zbiór 96 zdjęć znajdował się za oceanem.
Fot. z archiwum Marka Tomaszewskiego
# TEMI, Informacje kulturalne, pierwszy transport do Auschwitz, pierwszy transport do obozu w Oświęcimiu, album ze zdjęciami, Marek Tomaszewski, przemarsz więźniów, II wojna światowa, obóz w Oświęcimiu, więźniowie
