Święto straciło status państwowej uroczystości, skończyły się goździki, mamy – przynajmniej teoretycznie – czasy demokracji, równouprawnienia i zmian społecznych, które inaczej sytuują miejsce kobiety we współczesnym świecie. A w dzisiejszej Polsce panie zamiast czerwonego goździka wybierają białą różę i… parasolkę.
Międzynarodowy Dzień Kobiet na gruncie polskim został zaszczepiony przez władze pod koniec lat czterdziestych minionego wieku. Państwo polskie wyniszczone wojną borykało się z poważnymi problemami ekonomicznymi i gospodarczymi. Aby z nich wyjść, konieczne były każde ręce do pracy. A tych męskich było zdecydowanie za mało – mężczyźni zginęli na wojnie. Propaganda pozwoliła zaangażować do pracy także kobiece ręce. Kreowano wzorzec kobiety dziarskiej i silnej – wzorowej obywatelki, dobrej pracownicy. Z plakatów uśmiechały się pełne wigoru przodownice pracy, a nieodzownym ich rekwizytem był traktor lub murarska kielnia. Symboliczna, dziś lekko anorektyczna piękność wówczas była zaprzeczeniem kobiecości. Tę wyznaczała krzepa i dziarskość pozwalająca na wydajną pracę.
Plakatowa wizja znalazła odbicie w rzeczywistości. Kobiety, na wzór i za przykładem obywatelek z plakatów, uczestniczyły w dziele budowania potęgi ludowo‑robotniczej Polski, a Dzień Kobiet – w zamyśle komunistycznych władz – miał stanowić rekompensatę i wynagrodzenie za ich trud i poświęcenie. Tym bardziej że pozostawał jeszcze do odpracowania „domowy etat”. Toteż 8 marca każda pracownica otrzymywała czerwonego goździka, uścisk dłoni, a co bardziej aktywne, dynamiczne i „zasłużone” – także partyjne legitymacje. Dziś zakładowe uroczystości to już tylko wspomnienie, raczej mało przyjemne, choć były kwiaty, wyrazy uznania i hołdy (jednodniowe). Przejęte od Amerykanów święto zostało upaństwowione i wypaczone.
Przed laty goździk uchodził za dyżurny komunistyczny kwiatek – brylował w państwowych urzędach, był stałym dekoracyjnym elementem państwowych uroczystości. Bukiet z czerwono – białych goździków stanowił oficjalną wiązankę wręczaną ważnym osobistościom. Szczególnym powodzeniem cieszył się 8 marca, bo nie mogło być inaczej. W końcu był kwiatem „ludu pracującego miast i wsi”. Dziś trudno znaleźć go w kwiaciarniach. Nie ma popytu, nie ma i podaży. Uprawa goździków stała się w Polsce nieopłacalna. Szklarnie z „ustrojowym” kwiatem, które wcześniej wyrastały jak grzyby po deszczu, zniknęły.
A teraz mamy czas róży – najlepiej białej. To taki znak czasu i symbol – podobnie jak parasolki w rękach pań. Wydaje się, że w ubiegłym roku na dobre weszły na listę kobiecych symboli…
A jeżeli już o symbolach mowa… Symbolem naszych czasów jest kobieta niezależna, podejmująca wyzwania i ryzyko, udowadniająca sobie i światu, że niemal we wszystkim może dorównać mężczyznom. Te hasła równouprawnienia w pewien sposób kłócą się z ideą Dnia Kobiet. Argumenty pań, że o zawodowym sukcesie decyduje przede wszystkim inteligencja, a ta nie jest zdeterminowana przez płeć, jakoś nie znajdują wspólnego mianownika ze świętem na ich cześć, bo święto to właśnie segreguje społeczeństwo według płci.
A współczesne panie nie chcą segregacji. Chcą takich samych praw dla kobiet i mężczyzn, nie tylko tych skodyfikowanych, ustawowych, ale także nieujętych w ustawach, czyli równych praw w codziennych obowiązkach – zawodowych i domowych. I dlatego Dzień Kobiet jakoś nie komponuje się z dzisiejszą rzeczywistością.
Z drugiej strony, samo obdarowywanie kobiet kwiatami nie jest niczym złym, a wręcz przeciwnie. Tyle tylko, że dla takich gestów niepotrzebny jest specjalny dzień. Dzień, w którym wręcza się kobiecie kwiatek tylko dlatego, że jest kobietą – kruchą niewiastą, „słabą płcią” i należy się jej „dzień litości”. Bo tylko takiego przesłania można się tu doszukać.
