Co spowodowało powstanie tak dużego zadłużenia? Według wójta Zbigniewa Drąga, realizowano zbyt dużo inwestycji, które w dodatku po oddaniu do użytku przynoszą straty. Niektóre przedsięwzięcia okazały się nietrafione, najlepszym tutaj przykładem jest farma fotowoltaiczna, powstała kosztem 10 mln zł. Miała przynosić zyski ze sprzedaży prądu, a przynosi corocznie straty. Deficytowa jest działalność Centrum Kultury Wsi Polskiej, na którego budowę też wydano miliony, dopłacać trzeba do sztucznego lodowiska i spółki Wodociągi Wierzchosławickie.
– Do listy nieprzemyślanych inwestycji trzeba też dopisać świetlicę w Kępie Bogumiłowickiej – mówi radny gminny, Józef Dzierwa. – Miała to być świetlica wiejska, by mieszkańcy mieli się gdzie spotykać, choćby na zebraniach wiejskich, ale z trzech złączonych kontenerów powstało tak naprawdę nie wiadomo co. W głównym pomieszczeniu nie może przebywać więcej niż 10 osób, a koszt urządzenia świetlicy to 116 tys. zł.
W ubiegłym roku gmina nie odprowadzała składek do ZUS od nauczycielskich pensji, zaległości z tego tytułu sięgają 1,5 mln zł.
– W tarnowskim ZUS byli mile zaskoczeni, że w końcu ktoś z Wierzchosławic podjął temat zaległych składek – wyjawia zastępca wójta Wierzchosławic, Kazimierz Curyło. – Ustaliliśmy już warunki spłaty i należności będziemy wyrównywali w ratach. Do końca marca tego roku spłacić mamy 40 procent zaległej kwoty, a resztę w ciągu trzech lat. Oczywiście warunkiem porozumienia jest regulowanie składek bieżących.
Niektóre wierzytelności sprzedane zostały bankom, bo gmina nie miała z czego zapłacić, i teraz banki będą egzekwować długi wraz z odsetkami.
– Co chwilę wychodzi coś nowego – opowiada wójt Z. Drąg. – Na domiar złego zastałem w spadku niezapłacone faktury. W tym roku będziemy musieli zapłacić za już wykonane inwestycje, na przykład dołożyć 1,2 mln zł do remontu stacji uzdatniania wody, więc tak naprawdę zadłużenie jest jeszcze większe.
W lutym ma się rozpocząć kompleksowa kontrola finansów gminy i jej spółek, którą przeprowadzać będzie Regionalna Izba Obrachunkowa. Gmina zleca też własny audyt, który ma wykazać błędy i wskazać drogi wyjścia z sytuacji. Potem opracowany zostanie program naprawczy. Już teraz władze gminy założyły sobie, żeby na koniec 2015 roku zejść z zadłużeniem do 58 proc.
Czy to oznacza, że w najbliższych latach w gminie Wierzchosławice nie będą wykonywane żadne inwestycje?
– Tak źle to nie będzie, ale na pewno będziemy musieli oglądać każdą złotówkę, zanim ją wydamy – stwierdza Kazimierz Curyło. – Będziemy jednak realizować przedsięwzięcia, na które oczekują mieszkańcy i które będą przez nich w pełni akceptowane. M.in. już teraz zgłaszają nam, iż chcą, by było bezpieczniej przy drogach i powstało więcej chodników.
A co na to wszystko były wójt Wiesław Rajski?
– Owszem, gmina jest zadłużona, przecież tego nie ukrywałem, ale nie mam sobie nic do zarzucenia – oświadcza. – W przypadku samorządów zadłużenie jest pojęciem względnym. Gmina zrealizowała przecież najwięcej w regionie projektów z udziałem środków unijnych, a do nich potrzebny był wkład własny. Sto procent jej terytorium objęte jest siecią kanalizacyjną. Pieniądze nie zostały przejedzone, lecz maksymalnie wykorzystane.
Według Rajskiego, gdyby sytuacja była tak dramatyczna, to RIO nie zaopiniowałaby pozytywnie projektu budżetu na 2015 rok.
– Przecież obecny wójt miał świadomość, jaki jest stan finansów gminy, pisał o tym w swoich materiałach wyborczych, wiedział więc, w co wchodzi – przekonuje. – Teraz od dobrego zarządzania zależy, czy sytuacja zostanie opanowana i gmina dalej będzie się rozwijać. Ja wójtem byłem przez szesnaście lat i żadnego problemu nie było.
Dlaczego nie były płacone składki do ZUS od nauczycielskich pensji? Były wójt przyznaje, że były opóźnienia z różnych względów, ale gdyby sprawował funkcję do końca 2014 roku, to i z tym problemem by się uporał.
– Pracę w Wierzchosławicach zakończyłem 5 grudnia. Ten rozdział w swoim życiu uważam za zamknięty. Teraz jest nowy gospodarz i niech sobie radzi.
