Zapraszam Was za bramę wielkopańskiej rezydencji. I to takiej prawdziwej, reprezentacyjnej. Na szczęście dzisiaj w swych progach gości wszystkich. Powstała w XV wieku, zajmując starsze drewniane grodzisko. Jakub Dębiński kanclerz wielki koronny Zamek w Dębnie ufundował i dobrze się stało. Zamek miał to szczęście, że nie został nigdy doszczętnie zniszczony, budynek przetrwał szwedzki potop i obie wojny. Kolejni właściciele inwestowali i remontowali obiekt zachowując jego pierwotny charakter. Dzięki temu w niezmiennej formie przetrwał on do naszych czasów.
Rezydencja składa się z czterech części połączonych drewnianym gankiem. Ma kształt nieregularnego czworoboku i wchodzi w skład czterech prostokątnych dwukondygnacyjnych segmentów. Wszystkie elementy tworzą wewnętrzny dziedziniec ze studnią. Jedyne połącze budynków stanowi przepiękny drewniany ganek, który obiega skrzydła zamku. Rezydencja przechodziła różne renowacje na styl renesansowy, później dodano do niej elementy barokowe. Na szczęście remonty nie zmieniły jej oryginalnej struktury. Mury zamku zdobią kamienne płaskorzeźby z motywami roślinnymi, geometrycznymi i godłami herbowymi. Pierwotna struktura murów, układ wnętrz oraz część efektownego wystroju architektonicznego pozostają takie same od lat. Dzięki temu Zamek w Dębnie uchodzi za perłę polskiej architektury. Historia zamku i jego świetnej formy, w jakiej przetrwał do dziś, jest długa. W XIX wieku murach Zamku w Dębnie skrywali się uczestnicy powstania listopadowego. Ostatnim z prywatnych właścicieli zamku był Stanisław Jastrzębski, który opuścił go we wrześniu 1939 roku. Później teren przejęły w zarząd niemieckie władze okupacyjne. Po wojnie zamek stał się własnością Skarbu Państwa. Użytkowały go kolejno różne instytucje. Może nie uwierzycie, ale przez pewien czas mieścił się w nim również posterunek milicji. W 1976 roku zamek został objęty kuratelą przez Muzeum Okręgowe w Tarnowie i pozostał jego oddziałem.
Bogato zdobione mury i zwodzony most
Zamek w Dębnie wita nas szeroko otwartą bramą i zaprasza do przejścia przez drewniany most. Samo wejście prowadzi przez barokowy portal. Pięknie zachowane ściany są wykonane z czerwonej cegły i kamieni, przyozdobione geometrycznymi wzorami. Zamek otoczono fosą, w której kiedyś była woda. Do twierdzy można się było dostać przez zwodzony most, który niestety został zastąpiony po prostu drewnianym. Zamek w Dębnie jest zbudowany z cegły, ma kamienne fundamenty, a ściany są przyozdobione cegłami ceramicznymi i bogatą kamieniarką. Od zachodniej części naroża zamku wzmocniono i przyozdobiono basztami, które z racji swoich niewielkich rozmiarów pełnią funkcję dekoracyjną. Na ścianach od wschodniej strony zdobią elewacje dwa wykusze z siedziskami, ornamenty, herby i wić roślinna. W 1586 roku zamek przeszedł renowację w stylu renesansowym, a pod koniec XVIII wieku dodano jeszcze elementy barokowe. Podczas remontu w 1777 roku wyburzona została kaplica, która zdobiła zamek od wschodniej strony. Jeśli zachwyt nad piękną zielenią i zachowanym budynkiem będzie dla Was męczący, to naprzeciw wejścia znajdziecie ułożone pniaki drzewa, na których możecie odpocząć i zebrać siły do dalszego zwiedzania, które właśnie rozpoczynamy. Rozejrzyjmy się dobrze po dziedzińcu. Naszą uwagę zwrócą gotyckie, renesansowe i barokowe portale. Renesansowe obramowania okien wykonane są z szarego piaskowca, w dolnej części wykuszy zobaczymy rodowe herby. Bardzo efektownie wyglądają również cegły zdobione ciemniejszymi rombami z zendrówki. Prawdziwy zachwyt nad detalami zachowanymi w oryginalnych zdobieniach może nas tutaj na dłuższą chwilę zatrzymać. Estetyka, w jakiej zamek został wybudowany i przyozdobiony, jest bardzo ciekawa. Czas wkroczyć do środka i zobaczyć, jak wyglądał podział komnat w zamku i do czego były one wykorzystywane.
Ruszamy do pierwszego pomieszczenia z ekspozycją i od razu miłe zaskoczenie – makieta Zamku w Dębnie. Bardzo przyjemnie zobaczyć z lotu ptaka, jak wygląda dopieszczona wersja tego obiektu w wersji mini – jeszcze z wodą w fosach. W zamku zachowała się pierwotna struktura murów i niezmienny układ wnętrz. Historycy zadbali o odtworzenie dawnych funkcji poszczególnych pomieszczeń. Parter zamku zajmowała służba. Natomiast bogato wyposażone komnaty na piętrze użytkowali właściciele posiadłości. Przemierzając kolejne komnaty umiejscowione na parterze natrafimy na Skarbiec i Pokój Pani. Znajdziemy w nim cenne meble z epoki empire i biedermaier wraz z unikatowym kompletem XIX-wiecznych niemieckich, inkrustowanych mebli. Wystrój pomieszczeń dopełniają liczne precjoza, wśród których na szczególną uwagę zasługuje komplet miśnieńskiej porcelany z tzw. Serwisu Ptaszkowego. Pochodzi on z dworu Sanguszków, w którym pełna zastawa liczyła kiedyś aż 2200 sztuk. Sale na piętrze są urządzone z zachowaniem stylu różnych epok. Sala Rycerska, Kaplica, Komnata Barokowa, Rokokowa, Koncertowa i Sień Myśliwska. Jest się czym zachwycać! W Sali pod Słupem czekają na nas wystawy czasowe. W zamku do zobaczenia są militaria, narzędzia tortur, naczynia, sprzęty kuchenne, bogate meble i obrazy. Sala Koncertowa jest największym pomieszczeniem w zamku i została wyposażona w instrumenty, które służą podczas cyklicznie organizowanych koncertów. W Sali Rycerskiej z gotyckim wykuszem znajdziemy kolekcję portretów sarmackich i piękne drzewo genealogiczne Rodu Tarłów, namalowane na ogromnym płótnie w XVIII wieku. Ciekawa ekspozycja czeka również w pomieszczeniach dawnej kuchni i spiżarni z domową apteką. Oglądając stałą wystawę muzeum, natrafimy na pomieszczenia o walorach dydaktycznych, prezentujące dzieje wsi Dębno.
Zamek zaprasza dzieci na lekcje muzealne. W tajemnicach zamkowej kuchni i spiżarni uczestnicy będą mogli zobaczyć dawne sposoby przyrządzania posiłków z oryginalnymi naczyniami. W zamkowej spiżarni poznają sposoby gromadzenia zapasów na zimę i posłuchają o ziołolecznictwie. Jak to się kiedyś szlachta bawiła, to my do naszych czasów anegdotycznie opowiadamy. Jednak w muzeum jest okazja, by dzieci poznały, co się za tymi anegdotami kryje. Celem takiej lekcji jest ukazanie barwnej kultury polskiej szlachty, obyczajów, przywiązania do tradycji i kultury materialnej. Dowiemy się, jakie osobistości do Dębna przyjeżdżały. Na małych miłośników budownictwa czeka lekcja na temat życia w średniowiecznym zamku oraz materiałach, jakie były wykorzystywane do jego budowy. Poznają również drogę, jaką musiał pokonać kandydat do stanu rycerskiego, by stać się rycerzem.
Położenie i dojazd
Dębno jest położone w województwie małopolskim. Zamek znajduje się w pobliżu trasy numer 94 relacji Brzesko – Tarnów. Jeśli zawsze marzyliście o uczestnictwie w prawdziwym Turnieju Rycerskim to we wrześniu będzie okazja powalczyć o Złoty Warkocz Tarłówny. Dla ciekawskich podpowiem, że pod koniec XVIII wieku powstała legenda o pannie, córce ówczesnego pana na zamku w Dębnie. Podobno została przez ojca zamurowana żywcem za nieposłuszeństwo. Może i dobrze się stało, że doszliśmy do czasów mniej stresowego wychowywania dzieci. Biała Dama, którą Tarłówna została, do dziś nawiedza zamkową warownię, przesuwa meble, otwiera drzwi, drzwiczki szaf i wysuwa szuflady biurek. Z reguły wraca do zamku nocami. Natomiast na spokojne zwiedzanie zamkowych komnat oddział Muzeum Okręgowego w Tarnowie zaprasza od wtorku do piątku w godzinach 9: 00-16: 00 oraz w weekendy od 10:00-16:00. Zwiedzanie trwa około godziny, przewodnik ciekawie opowiada o historii osób, które w tych murach żyły wieki temu. Samochód możecie zostawić przy drodze naprzeciw cmentarza. Przed bramą jest parking na kilkanaście samochodów, więc w sezonie bywa zatłoczony. Wstęp do Zamku w Dębnie kosztuje 12 zł od osoby dorosłej w dni powszednie i 15 zł w weekendy w sezonie, który trwa od kwietnia do września.
Chcesz zobaczyć więcej ciekawych miejsc?
Wejdź na jeden z poniższych profilów i ciesz się podróżowaniem razem z nami!
https://www.facebook.com/WemiPresents/
https://www.instagram.com/wemipresents/
