Urząd Miasta Tarnowa opublikował „Raport o mieście 2022”, opracowany przez pracowników magistratu. Znalazły się w nim aktualne informacje o sytuacji społecznej i ekonomicznej miasta przy uwzględnieniu wielu dziedzin. Nas w szczególności zainteresowała ocena stanu środowiska, to, czym mieszkańcy na co dzień oddychają i czy jakość miejscowych i okolicznych wód jest przynajmniej zadowalająca. Autorzy dokumentu sytuację tę oceniają jako dobrą, ale – jak to zwykle bywa – diabeł tkwi w szczegółach.
W raporcie podkreśla się, że o stanie zanieczyszczenia atmosfery w Tarnowie decyduje wiele czynników: emisje z miasta i okolicznych powiatów, a także emisja napływowa z kierunku zachodniego – od strony Krakowa i aglomeracji śląskiej. Lista szkodliwych substancji, które znajdują się – w większych lub mniejszych ilościach – w tarnowskim powietrzu, jest długa. To dwutlenek siarki, dwutlenek azotu, tlenek węgla, dwutlenek węgla; pyły zawierające metale ciężkie: ołów, kadm, rtęć oraz węglowodory (m.in. benzo(a)piren); chlor, chlorowodór, amoniak; zanieczyszczenia gazowe organiczne: metan, ksylen, toluen, styren, benzen, fenol, formaldehyd, chlorek winylu. Chemiczny zawrót głowy – tym między innymi oddychamy w mieście każdego dnia. Takiej sytuacji uniknąć w większości miast nie sposób, ale ważne jest, by zanieczyszczenia mieściły się w przyjętych ustawowo normach.
Mały pył, wielkie zagrożenie
Skoncentrujmy się na sprawie obecności pyłów w powietrzu, które są głównym składnikiem dokuczliwego i niebezpiecznego dla ludzkiego zdrowia smogu. Na stacji pomiarowej przy ul. Bitwy pod Studziankami średnie roczne stężenie pyłu zawieszonego PM10 wyniosło 23,7 µg/m3 i nie przekroczyło dopuszczalnej wielkości, która wynosi 40 µg/m3. W minionym roku liczba dni ze stężeniem PM10, w których normy były przekroczone kilkakrotnie, powyżej średnich dobowych, wyniosła 18. Warto przy okazji dodać, że normy te w Polsce są bardzo tolerancyjne; wartość limitu bezpieczeństwa rekomendowana przez WHO w przypadku średniego poziomu rocznego pyłu PM10 wynosi tylko 15 ug/m3.
Na stacji pomiarowej przy ul. Romana Sitki średnie roczne stężenie pyłu zawieszonego PM2,5, szczególnie szkodliwego, wyniosło 18,7 µg/m3. Uwzględniając obowiązujące normy, jest to już wartość niemal graniczna, o czym raport nie wspomina.
Z kolei średnie roczne stężenie pyłu zawieszonego PM10 wynosi 24,5 µg/m3 i nie przekroczyło normy. Średniodobowy poziom dopuszczalny przekroczony był 25 razy, ale i tak po raz pierwszy od wielu lat – w porównaniu z okresem minionym – wskaźnik ten był korzystniejszy.
Łaskawe zimy
Powinniśmy też brać pod uwagę, że wyniki w dużym stopniu zależne są od temperatur panujących zimą; gdy zimy są łagodne, a takie mieliśmy ostatnio, gdy ogrzewanie budynków jest mniejsze, zawartość niebezpiecznych substancji w atmosferze również spada.
Autorzy raportu są zdania, że jakość powietrza w Tarnowie na tle innych miast naszego województwa przedstawia się dobrze. Warto to jeszcze raz podkreślić: na tle innych miast. Rzeczywiście, w porównaniu z Nowym Sączem, Nowym Targiem, Tuchowem, Oświęcimiem czy Suchą Beskidzką, jeśli pod uwagę weźmiemy tylko smog, Tarnów wypada lepiej. Ale czy lepiej od razu oznacza, że mamy już powody do zadowolenia? Nie wydaje się. Zdarza się, niestety, że w różnych ogólnopolskich rankingach smogowych, publikowanych zimą, pojawia się również Tarnów.
A jak wygląda jakość wód w mieście i najbliższej okolicy? W raporcie uwzględniono wyniki monitoringu prowadzonego przez Państwową Inspekcję Ochrony Środowiska. Najbardziej aktualne badania, kontynuowane w 2021 r,. pokazały, że spośród trzech jednolitych części wód objętych badaniami w granicach administracyjnych Tarnowa pod względem temperatury wody i zawiesiny ogólnej wszystkie wykazują klasę pierwszą.
Pierwsza, druga, trzecia…
Przypomnijmy, że chodzi tu o klasy czystości wód – ocenę, która w naszym kraju jest trójstopniowa. Klasa pierwsza oznacza, że woda może być wykorzystana do celów spożywczych (pitnych). Wodę klasy drugiej można przeznaczyć do hodowli zwierząt, ryb, do celów rekreacyjnych. Klasa trzecia, najniższa, wyodrębnia te zasoby, które mogą stanowić źródło zaopatrzenia większości zakładów przemysłowych i służyć nawadnianiu terenów rolnych oraz ogrodniczych.
Raport podaje, że pod względem elementów fizykochemicznych, poza Dunajcem – Ujściem, który ma klasę pierwszą, pozostałe dwa punkty: Biała – Tarnów i Wątok – Tarnów uzyskują klasę powyżej drugiej. Pod względem zanieczyszczeń chemicznych (obecności fenoli lotnych) przebadano wodę w punkcie Dunajec – Ujście i w tym punkcie wykazała ona klasę pierwszą.
Pod względem innych zanieczyszczeń chemicznych (węglowodory ropopochodne) zbadana została woda w punkcie poboru Wątok – Tarnów i osiągnęła wartości powyżej klasy drugiej. Pod względem specyficznych zanieczyszczeń syntetycznych i niesyntetycznych przebadano wodę w punktach Biała – Tarnów, gdzie uzyskano klasę drugą, i w punkcie Wątok – Tarnów, gdzie osiągnięto klasę powyżej drugiej. W punktach Biała – Tarnów, Wątok – Tarnów oraz Dunajec – Ujście zbadano wodę pod względem zanieczyszczenia kadmem, fluorantenem oraz trichloroetylenem; we wszystkich przypadkach wykazano klasę pierwszą.
# TEMI, Tarnów wiadomości, Raport o mieście 2022, zanieczyszczenie powietrza w Tarnowie, szkodliwe substancje, czystość wód w regionie
