W Tarnowie ubywa dzieci w szkołach i przedszkolach. Wynika to nie tylko z faktu, iż młodzi ludzie emigrują do ich zdaniem atrakcyjniejszych dla życia miast, ale tarnowian rodzi się coraz mniej (o blisko 35 proc.). To demograficzne tsunami przekłada się na drastycznie spadającą liczbę dzieci w szkołach i przedszkolach. Czy placówek nie jest zatem za dużo?
W ciągu ostatnich pięciu lat w Tarnowie nastąpił spadek narodzin dzieci o 35 proc., w 2019 urodziło się 897 maluchów, zaś w 2023 tylko 584. Jednak prawie nie zmieniła się liczba szkół i przedszkoli. To powoduje sytuację, że mamy w nich więcej miejsc niż potrzeba. W przedszkolach widać to najwyraźniej, gdyż przyjmują one dzieci z najmłodszych, coraz mniej licznych roczników. W obecnym roku z przygotowanej dla rodziców z Tarnowa puli miejsc w 26 przedszkolach publicznych wolne pozostały 74 miejsca.
W roku 2025 liczba dostępnych miejsc w miejskich placówkach wyniesie 842. Niestety, jak już zauważyliśmy, liczba dzieci rodzących się w Tarnowie systematycznie spada i w roku 2022 (z którego to roku dzieci pójdą w najbliższym czasie do przedszkola) mamy ich 600. Co ciekawe, 65 dzieci uczęszcza już do przedszkola, nie zmniejszając zatem puli dostępnych miejsc.
Zakładając, że wszystkie pozostałe dzieci pójdą do przedszkoli publicznych w Tarnowie, pozostanie wolnych aż 307 miejsc, co stanowi 36,5 proc. wszystkich! A przecież nie wszystkie maluchy będą uczęszczać do miejskich placówek, część z nich skorzysta z oferty przedszkoli niepublicznych, a część w ogóle nie skorzysta z przedszkolnej oferty, pozostając np. pod opieką rodziny w domu. Okazać się zatem może, że wolnych miejsc będzie blisko 50 proc. To, że dzieci nie będzie, kosztów prawie nie zmniejsza, zatem trzeba do przedszkoli coraz więcej dopłacać i to bez szansy na zmianę sytuacji, bo demografia jest nieubłagana.
Zatem miejski samorząd stanąć musi przed oczywistą redukcją placówek, by dopasować liczbę miejsc do potrzeb. Ponad 300 wolnych miejsc to mniej więcej tyle, co dzieci w trzech lub czterech całych przedszkolach. Oprócz konieczności zamykania placówek, oszczędności można szukać w ich połączeniu, jak to może mieć miejsce w Mościcach, gdzie dwa przedszkola są obok siebie, jedno przy ul. Topolowej 4, a drugie przy Topolowej 5. Zmniejszy to choćby koszty administracji. Może warto też przemyśleć wydzielenie wspólnej księgowości dla wszystkich placówek. Można też zastanowić się, czy w sytuacji, gdy mamy coraz mniej dzieci, nie łączyć ze sobą szkół z przedszkolami, by ograniczyć koszty utrzymania istniejących budynków.
To, co jest już konieczne od dawna w przedszkolach, za niedługo będzie konieczne także w szkołach podstawowych, gdyż spadek narodzin o ponad 300 dzieci w ciągu ostatnich 5 lat to co najmniej 15 klas pierwszych w najbliższej przyszłości. Zatem i tu trzeba pomyśleć o ograniczeniu ich liczby. Mamy bowiem ze szkołami specjalistycznymi i specjalnymi 20 szkól podstawowych (co ciekawe, o 6 mniej, niż przedszkoli), część położonych niedaleko siebie.
Należy starać się nie dopuścić do sytuacji, jak w gminie Ciężkowice, gdzie według przeprowadzonego na zlecenie nowych władz gminy audytu, potrzeby edukacyjne zaspokajają cztery szkoły, a jest ich na utrzymaniu samorządu osiem, co powoduje, iż jeden nauczyciel przypada na sześcioro uczniów. Burmistrz nazwała taką sytuacją katastrofalną dla finansów gminy. W Tarnowie wskaźnik ten wynosi obecnie 7,7 w szkołach podstawowych (bez uwzględnienia mającego swoją specyfikę Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego).
Tak więc tarnowskie tsunami demograficzne wymaga natychmiastowych kroków dopasowujących liczbę miejskich placówek edukacyjnych do zapotrzebowania, gdyż dopłaty do nieefektywnie zorganizowanej edukacji to największe obciążenie dla budżetu miasta. Tarnów dołożył w latach 2020‒2024 do edukacji 626 milionów złotych ponad otrzymane w ramach subwencji środki, czyli więcej o 126 milionów, niż całe zadłużenie miasta!
Zatem sytuacja powinna zmusić władze Tarnowa do bardzo szybkich działań, a zacząć je trzeba od przedszkoli, które pierwsze zostały dotknięte przez zmiany demograficzne.
