Z doświadczeń komisji orzekających Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że Polacy wciąż oszukują i wykorzystują zwolnienia lekarskie na załatwianie prywatnych spraw, domowe prace, podróże itd. Ich fizyczne zdrowie jest w porządku, gorzej bywa z…uczciwością. W ubiegłym roku inspektorzy Oddziału ZUS w Tarnowie sprawdzili, jak wykorzystuje zwolnienia lekarskie 2 619 osób.
W ubiegłym roku inspektorzy ZUS przeprowadzili w kraju blisko 570 tysięcy kontroli osób z zaświadczeniami o czasowej niezdolności do pracy. W konsekwencji wydano nieco ponad 22 tysiące decyzji wstrzymujących dalszą wypłatę zasiłków chorobowych na łączną kwotę ponad 16 mln złotych.
– Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa nakłada na ZUS również obowiązek obniżenia podstawy wymiaru zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego w przypadku, gdy ustał tytuł ubezpieczenia. Wysokość świadczenia jest ograniczana w tym przypadku do stu procent przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w kraju. Z tego powodu w całym 2016 obniżono wypłaty o 183,4 mln dla 209,9 tysiąca osób. Łącznie kwota obniżonych i cofniętych świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa w całym ubiegłym roku wyniosła 203,8 mln zł – informuje Paweł Szkalej z ZUS.
W tym czasie, inspektorzy Oddziału ZUS w Tarnowie sprawdzili, jak wykorzystuje zwolnienia lekarskie 2 619 osób. W efekcie 55 z nich pozbawili prawa do świadczeń na łączną kwotę blisko 55 tysięcy złotych. Natomiast lekarze orzecznicy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydali 1,9 tysiąca orzeczeń, odbierając prawo do zasiłku chorobowego tylko w 45 przypadkach, na kwotę ok. 20 tysięcy złotych. Tegoroczne kontrole także potwierdzają, że prób oszukiwania ubezpieczyciela jest mniej. Maleje przyzwolenie społeczne na „lewe zwolnienia”, a poza tym większość pracowników zarabia na chorobowym mniej i nie zabiega o lekarskie zwolnienia.
– Pozytywne efekty widać nie tylko w statystykach ale i w świadomości społecznej – przyznaje P. Szkalej.‑ W ostatnich 5‑6 latach notujemy spadek liczby osób, którym w wyniku kontroli cofnięto zwolnienie. Jest on znaczny w stosunku do lat 2012‑2013. Wtedy takich osób w poszczególnych kwartałach roku było nawet 15 procent – dziś ten wskaźnik nie przekracza 10 procent. Teraz najwięcej „lewych” zwolnień jest zazwyczaj w pierwszym kwartale, co może mieć związek z utratą zatrudnienia pod koniec roku, z pracami sezonowymi itp. Potem w kolejnych miesiącach tych zwolnień mamy już mniej.
Uprawnienia do kontroli zwolnień lekarskich daje ZUS‑owi ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Zgodnie z zawartymi w niej przepisami, ZUS prowadzi kontrolę zarówno prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do pracy jak i wykorzystania zwolnień lekarskich. Kontrole prowadzone są na wnioski pracodawców i losowo.
Także sami pracodawcy, zatrudniający powyżej dwudziestu ubezpieczonych, mogą skontrolować, czy zwolnienia są właściwie wykorzystywane. Sprawdzaniem tego zajmują się najczęściej pracownicy działu kadr bądź kontroli wewnętrznej. Zgodnie z przepisami ustawy, ubezpieczony wykorzystujący zwolnienie niezgodnie z jego celem, traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres.
A co z przypuszczeniami i podejrzeniami, że „lewe zwolnienia” mogą wystawiać na prośbę zainteresowanego lekarze?
– Mogę tylko powiedzieć, że ze strony ZUS nie było dotąd zgłoszeń o podejrzeniu fałszowania zwolnień lekarskich. Wiarygodność zwolnień lekarskich sprawdzamy natomiast sami, kiedy dotyczą one osób podejrzanych uchylających się od odpowiedzialności karnej – dodaje prokurator Mieczysław Sienicki, rzecznik Prokuratury Okręgowej w Tarnowie.
