Na szczęście zniknęły wreszcie odpady węglowe, bo zgodnie z uchwałą zniknąć musiały. Ale dostępny miał również stanowi dla atmosfery poważne zagrożenie.
Wybór węgla w składach w Tarnowie i najbliższej okolicy jest duży: węgiel kostka, orzech, orzech gruby, groszek, ekogroszek, koks.
– Miał jest po sześćset kilkanaście złotych za tonę‑ słyszymy w składzie opału. – Podrożał w ciągu tamtego roku. Zresztą wszystkie rodzaje węgla podrożały. Ile? To zależy który i z której kopalni, ale średnio o 60‑80, a nawet do 100 zł na tonie. Teraz znów ceny skoczyły. Jesienią to w ogóle był problem z dostawami, plac często mieliśmy pusty.
Na tle innych rodzajów miał pod względem ceny wypada ciągle korzystnie. Ma jednak pewną zasadniczą wadę: gorsze parametry od grubszych węgli, zwłaszcza te, które mogą interesować w kontekście walki ze smogiem. Choć jakość miału bywa zróżnicowana, zależna też od uczciwości sprzedawcy, zawartość popiołu może być wyższa o 50‑90 proc., siarki o jedną piątą. Lepszy gatunek węgla kosztuje nie mniej niż 800‑900 zł. Ekogroszek nawet do tysiąca. Ekogroszek produkowany z wysokokalorycznego węgla kamiennego ma niską zawartość popiołów i siarki. W Tarnowie nie jest zbyt popularny. Z naszych informacji wynika, że najczęściej kupowane są orzech, groszek – o średniej grubości ziaren – potem, niestety, miał.
– To fatalnie, że takiego węgla jeszcze się u nas używa – mówi Tomasz Olszówka ze stowarzyszenia Anioł Struś, które wchodzi w skład grupy Powietrze Tarnów. – Uważam, że Tarnów, wzorem Krakowa, powinien w perspektywie najbliższych trzech lat zabronić palenia węglem i drewnem, przy jednoczesnym wdrożeniu programu osłonowego dla uboższych mieszkańców, by nie powiększać strefy ubóstwa energetycznego, i kontynuowaniu wymiany starych pieców.
My palimy drewnem
– Miału się u nas nie sprowadza – mówi właściciel składu węgla w Ryglicach. Chce pozostać anonimowy. – W ogóle mało sprzedajemy, około tysiąca ton opału w ciągu roku. Dlaczego węgiel słabo idzie? Żeby to zrozumieć, trzeba wiedzieć, że gmina Ryglice od lat słynie z przetwórstwa drzewnego i domy opala także drewnem. W sezonie grzewczym „drewniany” smog oplata całą okolicę, dusi w gardle.
– Węgiel kupują u nas, jak już ostry mróz przyjdzie. Ale i kotłów na gaz ziemny jest coraz więcej. Tak się składa, że węglem handluję, a dom ogrzewam gazem. To jeszcze jest drogie, ale już tańsze niż kiedyś.
Właściciel składu z Ryglic sprzedażą opału zajmuje się od prawie 30 lat.
– Przecież sporo lat temu węglem paliło się jeszcze więcej niż teraz, a takiego smogu nie było. Dlaczego? Bo kopalnie sięgają po coraz gorsze jakościowo pokłady. Nie chcę wymieniać nazw niektórych kopalni, ale mają one taki węgiel, że po nim tylko smrodu kupa. Poza tym ludzie nie zwracają uwagi na jedną ważną rzecz – bardzo się liczy odpowiednia technika spalania, taka, żeby było mniej zanieczyszczeń.
To prawda. W tym sezonie Grupa Zdrowego Oddychania, która zawiązała się w Tarnowie, organizuje publiczne pokazy ekologicznych i ekonomicznych sposobów palenia w piecach. Akcja nosi nazwę „Ogrzewaj bez dymu”. Tarnów ma z tym problem; szacuje się, że ciągle funkcjonuje tu 4,5 tys. starych, szkodzących powietrzu i ludzkiemu zdrowiu palenisk. Wiele z nich to kotły miałowe. Miasto ostatnio otrzymało z funduszy unijnych 8 mln zł, które posłużą jako dopłaty do wymiany „kopciuchów”.
Muł i miał
W Tuchowie, który znajduje się w pierwszej dwudziestce najbardziej zanieczyszczonych smogiem miast w Europie, miału węglowego już nie kupi.
– Ostatnio nam nie przywozili – usłyszeliśmy w jednym ze składów, a w drugim: Nie mamy i nie będziemy mieć.
Ostatnio Tuchów, jako jeden z 24 samorządów lokalnych w kraju, przystąpił do apelu do ministra energii o wprowadzenie norm jakości sprzedawanego węgla, określających zawartość m.in. siarki, popiołu i poziom wilgotności.
W Bochni też miału brakuje, a właściciel składu mówi, że niektórzy klienci tego żałują. – Brali chętnie, bo opinia jest taka, że jeśli w piecu dołoży się na wierzch drewna, to drewno dłużej się pali.Uchwała antysmogowa, którą przyjęło jako pierwsze w Polsce woj. małopolskie, mówi nie tylko o nowych wymogach związanych z używaniem kotłów, ale także zakazuje palenia w piecach mułami i flotami węglowymi. Mowa tutaj o zwykłych, najgorszych jakościowo odpadach. Miał, mylony czasem z mułem, na razie nie znajduje się na czarnej liście. Wiele organizacji ekologicznych w kraju ma pretensje do rządów RP – poprzednich i obecnych – że mimo wielkiego zagrożenia smogiem w Polsce do tej pory nie zostały wprowadzone normy paliw, co zapewne jest zasługą silnego lobby górniczego.Krzysztof Tomasik, komendant straży miejskiej, informuje, że w 2016 roku przeprowadzono 155 kontroli domowych palenisk, ale tylko w dwóch przypadkach były podstawy do nałożenia mandatu. Kontrole opierają się na przepisach ustawy odnoszącej się do spalania odpadów w piecach; zdaniem komendanta, uchwała antysmogowa sejmiku samorządowego Małopolski w tym zakresie jest martwa. Brakuje do niej przepisów wykonawczych.
– Nie kierujemy do badań laboratoryjnych próbek opału pobranych w kotłowniach, ale proszę zwrócić uwagę, że w 2017 roku w całym Krakowie takich czynności wykonano raptem 50, czyli jak na krakowską skalę prawie tyle, co nic – zauważa komendant.
Smolisty dym
Na zgłoszenia o podejrzanym czarnym dymie wydostającym się z kominów reaguje również policja, a przynajmniej zapewnia o tym Paweł Klimek, rzecznik Komendy Miejskiej w Tarnowie. Policja działa także w oparciu o przepisy o spalaniu odpadów, a nie o uchwałę antysmogową. I jeszcze ma jeden kłopot.
– Jeśli mamy do czynienia z dużą miejską kamienicą, to czasem nie wiadomo, w którym mieszkaniu spala się coś, co powoduje, że z komina na dachu budynku bucha smolisty dym…
W jednym z tarnowskich składów opałowych jest miał aż dwóch rodzajów. Ten drugi to przesiewowy, który – jak nam wyjaśniono – zawiera różne rodzaje paliwa. Można podejrzewać, że dymi się po nim jeszcze bardziej.
