Zapraszam do wnętrza komórki ludzkiego organizmu, najmniejszego z najmniejszych elementów ludzkiego istnienia, a tym samym zdrowia. Czy znasz odpowiedź na pytania: Dlaczego ludzie starzeją się w różnym tempie? Dlaczego jedni mają dużo energii, a inni są permanentnie zmęczeni? Dlaczego część z nas często choruje, a pozostali są odporni i cieszą się bardzo dobrym samopoczuciem przez cały rok? Zdrowe życie może trwać 30-40 lat, a reszta (do średniej 80-tki) to czas jakiegoś niedomagania lub inaczej: żyjemy do około 70-tki w pełnym zdrowiu, a dopiero przez ostatnie lata borykamy się z mniejszymi lub większymi chorobami bądź niepełnosprawnością.
Jedni zapewne odpowiedzą: za wszystko odpowiedzialne są geny! „Rodzice przez długie lata przechodzili choroby serca”, „jej matka też miała depresję, to właśnie dlatego ona na nią cierpi”, albo „odziedziczyła złe geny” itp. Drudzy z kolei będą orędownikami teorii, że środowisko i styl życia determinuje nasze zdrowie: „nabawiła się problemów psychologicznych”, „objadał się niezdrowym jedzeniem, dlatego choruje” lub „potrzebuje więcej ruchu”.
Geny czy środowisko? Uwarunkowania czy nawyki? Gdzie leży prawda? Jak to często bywa: gdzieś pośrodku… Zarówno geny i środowisko są niezwykle istotne, natomiast największe znaczenie ma oddziaływanie między nimi. Najlepiej to ujął George Bray, który od lat prowadzi badania nad otyłością – „Geny ładują pistolet, a środowisko pociąga za spust” (1).
Dr Elizabeth Blackburn w 2009 roku otrzymała (wraz ze współpracownikami) nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny za odkrycie wpływu telomerazy i telomerów na proces starzenia się. Odkryła, że w każdym chromosomie, czyli genetycznym „sercu” komórki, znajdują się obszary – powtarzające się sekwencje niekodującego DNA, które znajdują się na końcach chromosomów. To telomery, które skracają się przy każdym podziale komórkowym, decydują o tempie starzenia się komórek, a także determinują moment ich śmierci. W swoim laboratorium, a także w innych ośrodkach badawczych na całym świecie, dr Blackburn wykazała, że końce chromosomów mogą ulegać wydłużeniu, co znaczy, że starzenie się jest procesem dynamicznym, może przyspieszać i zwalniać, a w niektórych przypadkach nawet się cofać.
To odkrycie zupełnie zmieniło podejście do zdrowia, związku między ciałem a umysłem. Całe środowisko naukowe zostało zaskoczone, iż telomery nie realizują poleceń zapisanych w genach, tylko słuchają Ciebie i Twoich poleceń. Na jednym biegunie Twój styl życia może nakazać telomerom, by przyspieszyły tempo w procesie starzenia się, w odmiennej sytuacji to Ty możesz zadecydować poprzez aktywność fizyczną, sposób odżywiania, czy reakcje na sytuacje stresowe – wpłynąć na telomery i zapobiec przedwczesnemu starzeniu się na poziomie komórkowym. Konkludując: chcesz żyć dłużej? Dbaj o odnowę własnych komórek!
Jak o nie dbać? Przeczytasz w kolejnych artykułach TEMI!
