Jeśli zapytać przeciętnego Kowalskiego o relacje polsko – amerykańskie w dziedzinie gospodarczej, to zapewne powiedziałby on, że cudów nie ma. Bardziej słyszymy o współpracy z Niemcami czy z Francją. Pod względem wymiany handlowej rzeczywiście cudów nie ma. Stany Zjednoczone są poza pierwszą dziesiątką naszych partnerów handlowych w sprzedaży pochodzących z naszego kraju towarów i usług, z wynikiem niecałych 5 mld USD eksportu w roku 2016. Przypomnę, że cały Polski eksport w zeszłym roku to ponad 200 mld USD. Te 5 mld USD wyglądają jeszcze bardziej blado, jeśli uzmysłowimy sobie, że Amerykanie kupili zagranicą w 2016 towary i usługi za prawie 2,2 biliona dolarów. Jeśli chodzi o import, to sprowadziliśmy ze Stanów towary za 5,6 mld USD. Także i tu trudno uznać, że jesteśmy dla USA istotnym partnerem, skoro cały eksport amerykański wyniósł w zeszłym roku prawie 1,45 biliona USD. No cóż – delikatnie mówiąc, wyglądamy skromnie… Jedyny powód do radości to fakt, że od lat wymiana handlowa z największą gospodarką świata wyraźnie rośnie.
Do Stanów sprzedajmy głównie wyroby przemysłu elektromaszynowego. Faktem jest, że w dużej części są one wytworem inwestycji zagranicznych, bardzo często zresztą amerykańskich. Czy wiecie Państwo na przykład o tym, że w Polsce, dokładnie w Bielsku – Białej, produkuje się wirniki do turbin, które instalowane są w silnikach napędzających Boeinga 787, czyli popularnego Dreamliner’a? A tak właśnie jest. Formalnie włoskie zakłady należą do amerykańskiego giganta, koncernu GE. Zresztą jeśli już mówimy o lotnictwie, to współpraca polsko – amerykańska w ramach tzw. „doliny lotniczej” należy do najbardziej owocnych.
Wymiana handlowa nie jest zbyt okazała, zupełnie inaczej wygląda natomiast sytuacja w kwestii inwestycji. Oficjalnie teoretycznie Amerykanie nie są tu prymusami. Wyprzedzają ich Niemcy, Hiszpanie czy Francuzi. Problem w tym, że bardzo wiele inwestycji dokonywanych jest przez różnego rodzaju spółki-córki zarejestrowane w innych miejscach na świecie, na przykład w Wielkiej Brytanii czy Luksemburgu. Gdyby dodać to wszystko, wartość inwestycji amerykańskich przekroczyłaby wyraźnie 40 mld USD. W tym roku powinniśmy zbliżyć się nawet do 50 mld USD. A to z kolei oznacza, że USA, de facto, są największym inwestorem zagranicznym w Polsce.
Szalenie ważne w tym wszystkim jest, że amerykańskie inwestycje to nie tylko montownie. Mało tego: to rzadko są tylko montownie. Już pierwsza wielka inwestycja, czyli fabryka Opla w Gliwicach z 1998 roku, była supernowoczesną fabryką samochodów w pełnym tego słowa znaczeniu. Z biegiem lat stała się ona także istotnym punktem na mapie działań typowo inżynierskich w ramach całego koncernu GM, do którego jeszcze niedawno Opel należał. W Krakowie, również od 1998 roku, działa Motorola Solutions, która zatrudnia około 1000 polskich informatyków i elektroników. Głównie po to, żeby opracowywać nowe rozwiązania. Amerykańskie inwestycje są zatem nie tylko największe, ale przynoszą nam najwięcej tak bardzo potrzebnej wartości dodanej. I nie chodzi tu tylko o realizowanie zadań narzuconych przez spółkę-matkę, jak głównie to wygląda w przypadku Motoroli. Jeśli choćby w ramach „doliny lotniczej” polskie przedsiębiorstwa współpracują na przykład z firmą Sikorsky, która jest właścicielem Polskich Zakładów Lotniczych w Mielcu, to oznacza, że rośnie ich potencjał technologiczny, bo muszą sprostać zamówieniom jednej z najbardziej rozwiniętych technologicznie firm świata. Na tym, między innymi, polega rozwój kompetencji. Tak na marginesie Sikorsky, a zatem także PZL Mielec, został dwa lata temu przejęty przez także amerykański koncern Lockheed Martin, producenta między innymi najnowszego myśliwca F 35.
No dobrze. To jest, to mamy. A co nam może przynieść przyszłość? Co nam dała w tym kontekście wizyta Donalda Trumpa w Polsce? O tym za tydzień.
