Sezon wakacyjny w pełni. Na fali sentymentów przypomniałem sobie, że w czasach PRL-u szczytem marzeń nastolatka były wczasy nad węgierskim Balatonem. Stamtąd też, niejako przy okazji, można było sobie przywieźć płyty z węgierskim rockiem.
W tamtych odległych czasach węgierskie kapele często występowały w Polsce. Dla przykładu zespół Omega przynajmniej kilkukrotnie koncertował w Tarnowie. Był to, obok zespołu Locomotiv GT, jeden z dwóch najważniejszych bandów, jakie po niemal pięciu dekadach przychodzą mi na myśl. W gruncie rzeczy jednak oba stanowiły jedynie czubek węgierskiej góry rockowej.
Rock naszych bratanków, który kształtował się w latach sześćdziesiątych, był, mimo wszystko, bliższy zachodniej muzyce niż nasz rodzimy big beat.
W tamtym okresie najbardziej wpływową była grupa Illés. Początki tej budapeszteńskiej kapeli sięgają roku 1960. Wówczas to grupa nastolatków z braćmi Szörényi, Jánosem Bródy i Lajosem Illés postanowiła grać piosenki wzorowane na nagraniach pionierów rock and rolla. Teksty pierwszych przebojów Illés traktowały o rozterkach uczuciowych nastolatków, ale pod koniec lat sześćdziesiątych zaczęły powstawać piosenki poważniejsze, np. podejmujące hasła kontestacji. W 1968 roku na festiwalu Muzyki Tanecznej Węgierskiego Radia i TV kapela zdobyła aż pięć głównych nagród i znalazła się na fali.
Illés była formacją, która w swoich dokonaniach czerpała również z węgierskiego folkloru, a także z muzyki klasycznej. W Polsce znana jest właściwie z jednego tylko utworu Goodbye London. Z Londynem jednak związane były jej późniejsze perypetie. Podczas pobytu w stolicy Albionu muzycy udzielili kilku wywiadów. To bardzo nie spodobało się węgierskim władzom, wypowiedzi uznano wręcz za wywrotowe. Ten polityczny skandal utrudnił dalszą karierę grupie i doprowadził do rozwiązania w 1973 roku.
Levente Szörenyi, zanim utworzył kolejny zespół, nagrał solowa płytę – zatytułowaną Podróż, która w tamtych latach uchodziła za dokonanie wysokiej próby. W styczniu 1974 roku bracia Szörényi i János Bródy wspólnie z trzema muzykami z innej mocnej kapeli T and T (Tolcsvay and Trio) utworzyli zespół Fonograf.
Sztandarowy zespół węgierskiego rocka tamtych lat – Omega – powstał zaledwie dwa lata później od Illés. Ta najbardziej długowieczna węgierska formacja została założona z inicjatywy László Benkö i początkowo – podobnie jak grupa braci Szörrenyi – wykonywała przeboje anglosaskie. Z czasem funkcję głównego kompozytora Omegi przejął Gábor Presser, absolwent budapeszteńskiego konserwatorium w klasie fortepianu. Lata 1967 –1971, będące okresem dominacji Pressera, zaowocowały najbardziej wartościowymi dokonaniami Omegi. W Polsce, co prawda, sporym wzięciem cieszyły się krążki Élö Omega i Omega 5, jednak to właśnie w czasach Pressera powstały trzy pierwsze płyty, na których przedstawiono najcenniejszy repertuar. Oprócz prostych utworów rockowych znalazły się tam udane numery w klimatach wodewilowych, liryczne ballady z jazzującym akompaniamentem, kawałki o zabarwieniu folklorystycznym, a także kompozycje bardziej wyszukane, z tytułowym utworem z drugiej płyty zespołu – 10000 lépés na czele.
Aby nadać utworom kolorytu grupa stosowała bogate instrumentarium, brzmienia klawesynowe oraz efekty orkiestrowe, znane tak dobrze choćby ze sztandarowego numeru Gyöngyhajú lány (Dziewczyna o perłowych włosach). Ten wielki hit to urzekająca baśniowa opowieść autorstwa Anny Adamis, żony Józsefa Lauxa, ówczesnego perkusisty zespołu.
Niestety, jak to zwykle bywa, tam gdzie ścierają się indywidualności, wcześniej czy później drogi muzyków rozchodzą się. Tak też było w przypadku Omegi. Presser i Laux odeszli zakładając Locomotiv GT. Omega oczywiście nadal nagrywała, nadal występowała, co więcej, nawet zwiększała swoją popularność, jednak jej uproszczony repertuar rockowy o wyraźnych niekiedy wpływach bluesa odzwierciedlał już inną estetykę.
Zespół Locomotiv GT, oprócz dwóch wspomnianych muzyków z Omegi, założyli Tamás Barta – gitarzysta związany wcześniej z grupą Hungaria oraz Károly Frenreisz z formacji Metro. Pierwszy, wydany w 1971 roku album zatytułowany po prostu Locomotiv GT zawierał świetny repertuar rockowy o bluesowym rodowodzie. Ujawnił z jednej strony wpływ The Rolling Stones, z drugiej zaś był efektem wyraźnych inspiracji płynących z dokonań grupy Colosseum. Dzięki występom w USA kapela stała się w połowie lat 70. bodaj najbardziej znaną madziarską formacją w świecie. Czas jednak pokazał, że miano największego przeboju przypadło Dziewczynie o perłowych włosach.
