Ponad 20 lat temu, dokładnie 16 listopada 1995 roku, państwa członkowskie UNESCO przyjęły deklarację na temat zasad tolerancji. Zapisano w niej m.in., że tolerancja to harmonia różnorodności, to szacunek, uznanie wielości form wyrazu i wymiarów człowieczeństwa. Tolerancja rozwija się dzięki wiedzy, otwartości, komunikacji oraz wolności myśli, sumienia i religii. Jednocześnie proklamowaną przez Zgromadzenie Ogólne ONZ rezolucją ustalono, że co roku właśnie 16 listopada obchodzony będzie Międzynarodowy Dzień Tolerancji rozumiany jako święto szacunku wobec różnorodności kultur, poglądów itp. na świecie.
Odmieniane przez wszystkie przypadki słowo „tolerancja” robi zawrotną karierę. Co właściwie oznacza? Słowo „tolerancja” wywodzi się z łacińskiego „tolerare” – znosić, wytrzymywać, przecierpieć; tolerancja jest więc cierpliwą wytrwałością w znoszeniu poglądów, upodobań itp. innych osób. To uznanie prawa innych ludzi do posiadania przekonań, postaw i zachowań różnych od naszych. Tolerancja nie jest jednak, jak czasami się mylnie przypuszcza, automatyczną akceptacją, aprobatą np. poglądów innej osoby.
A jak definiują tolerancję tarnowianie obecni w życiu publicznym?
– Chyba nie ma w Polsce osoby, która określiłaby się jako nietolerancyjna. We współczesnym świecie w czasach poprawności politycznej największym problemem związanym z tym zagadnieniem jest pojemność definicji tolerancji. Czyli odpowiedź na pytanie, jak daleko sięga ta pożądana tolerancja, a gdzie zaczyna się bezwarunkowa akceptacja odmiennych zachowań czy poglądów, często mocno ingerujących w życie większości społeczeństwa. Jak więc określić, kiedy czyjaś „inność” przekracza granice możliwej akceptacji? – zastanawia się Bartłomiej Babuśka, konsul honorowy Ukrainy w Tarnowie.
Z kolei posłanka Anna Czech mówi o tolerancji jako rozumieniu drugiego człowieka, szczególnie takiego, który znajduje się w trudnej sytuacji. Jej zdaniem tolerancją jest m.in. okazywanie miłosierdzia bliźniemu. Tolerować, jak mówi Anna Czech, to nie tylko rozumieć, ale także pomagać – wyciągnąć rękę do osób, które np. wyrządziły innym krzywdę, pomóc zrozumieć błędy, spowodować przemianę.
– Tolerancja to szacunek. Szacunek dla innego niż własny punktu widzenia, dla odmiennych poglądów, sposobu i stylu życia. Osoba tolerancyjna nie musi się zgadzać z wyborami, których sama by nie dokonała, ale mimo tego je szanuje, nie ocenia i nie potępia – dodaje Roman Ciepiela, prezydent Tarnowa.
Dwa lata temu aż 91 proc. ankietowanych przez CBOS twierdziło, że nie miałoby nic przeciwko temu, by ich sąsiadem był przedstawiciel innej rasy lub narodowości. W ubiegłym roku, również w badaniach CBOS‑u, aż 66 proc. pytanych deklarowało, że obecność cudzoziemców pozytywnie wpływa na kulturę i poziom tolerancji. W wynikach rozmaitych badań Polacy jawią się więc jako naród tolerancyjny, otwarty na wszelkiego rodzaju inność. W rzeczywistości jednak teoria rozmija się z praktyką, deklaracje nie odzwierciedlają postępowania w codziennym życiu. Wystarczy krótka obserwacja życia społecznego (wypowiedzi w mediach, specyficzne żarty czy komentarze w Internecie itp.) i okazuje się, że jesteśmy przesiąknięci niechęcią do wielu grup społecznych, zamknięci na poznanie tego, co inne.
Czy jesteśmy tolerancyjni?
– Wierzę, że tak. Choć ta moja wiara często jest wystawiana na próbę, gdy czytam tarnowskie fora internetowe czy komentarze pod doniesieniami medialnymi. Ile tam złości, zawiści, okrutnego hejtu. I tu pojawia się odwieczny rozdźwięk pomiędzy ludzką postawą deklarowaną i rzeczywistą. A przecież powinniśmy być transparentni bez względu na to, czy rozmawiamy z człowiekiem twarzą w twarz, czy chowamy się za ekranem komputera, może pod anonimowym nickiem – mówi Krzysztof Drwal, prezes tarnowskiego Stowarzyszenia Ich Lepsze Jutro. To właśnie obraźliwe komentarze, często zignorowane, bywają początkiem spychania na margines osób nawet w nieznacznym stopniu innych. Stąd już tylko krok do działań z tolerancją niemających nic wspólnego – do dyskryminacji, przemocy.
Prezydent Ciepiela zauważa na podstawie własnych doświadczeń i kontaktów z mieszkańcami Tarnowa, że postawy tarnowian są różne: są tolerancyjni i nie są tolerancyjni, jak wszędzie. Nie jesteśmy ani gorsi, ani lepsi od mieszkańców wielu innych miast w naszym kraju.
Tolerować można wiele. Ale czy wszystko? Czy każda postawa, zachowanie zasługuje na szacunek?
– Uważam, że jestem osobą tolerancyjną. Staram się nie oceniać innych powierzchownie, a jeśli nawet zdarza się, że wybierają oni drogi czy przyjmują postawy, z którymi ja się nie zgadzam, staram się zrozumieć ich motywacje. Trudno jednak tolerować mi ludzi, którzy bywają bezwzględni, którzy z premedytacją sprawiają cierpienie innym, którzy nie zwracają uwagi na drugiego człowieka – mówi posłanka Anna Czech.
Prezydent Tarnowa uważa się za osobę tolerancyjną, uznającą różnice w poglądach i pomysłach.
– Toleruję odmienne punkty widzenia, dyskusje i spory, jeżeli są one merytoryczne i służą dojściu do kompromisu dla wspólnego dobra. Toleruję różnice w życiowych wyborach, których dokonujemy. Nie toleruję kłamstwa i manipulacji, celowego wprowadzania w błąd dla zyskania poklasku i popularności, agresji, mowy nienawiści, chamstwa i wszelkich zachowań, które sprawiają, że źle się czujemy w swoim otoczeniu, w swoim mieście, kraju – wyjaśnia Roman Ciepiela.
Zero tolerancji dla niektórych działań deklaruje Krzysztof Drwal.
– Uważam się za osobę tolerancyjną i pełną zrozumienia dla ludzi żyjących i myślących inaczej niż ja, inaczej wyglądających, dla cudzoziemców, wyznawców innych religii. Nie znoszę i nie toleruję jakichkolwiek działań, które niosą przemoc w stosunku do zwierząt i dzieci. Nie mogę zrozumieć, że ludzie potrafią krzywdzić najbardziej bezbronnych. Ta moja „nietolerancja” jest tu bezwzględna – opowiadam się za surową karą dla oprawców – mówi Drwal. O tolerancji pamiętać trzeba nie tylko przy okazji Międzynarodowego Dnia Tolerancji. Bez tolerancji byłoby nam trudniej żyć obok siebie. Warto o tym pamiętać i codziennie uśmiechać się przynajmniej do jednego człowieka – podsumowuje.
