Popołudnie, słońce miękko prześwieca przez korony drzew. Powietrze pachnie wilgocią i żywicą, a tafla stawu odbija niebo jak lustro. Dzieci karmią kaczki, na pomoście ktoś wpatruje się w hipnotyzującą wodę, a starsze małżeństwo spaceruje wzdłuż brzegu, podziwiając zieleń i rzęsy kołyszące się na fali.
Tak może wyglądać życie wokół Stawu Wolnego na brzeskiej Słotwinie, kiedy wizja rewitalizacji tego terenu stanie się faktem. I wiele wskazuje, że tak będzie. Wniosek dotyczący zagospodarowania obszaru na cele rekreacyjne, integrujący społeczność lokalną, uzyskał pozytywną ocenę formalną i finansową w ramach programu Fundusze Europejskie dla Małopolski. To daje zielone światło do dalszego procedowania projektu, który ma odmienić jeden z najbardziej niedocenianych zakątków Brzeska.
W stronę nowoczesnej rekreacji
– Okolice Stawu Wolnego na Słotwinie to miejsce o ogromnym potencjale – przekonuje Seweryn Kozub, radny tej dzielnicy. Przypomina też, że jeszcze kilka lat temu podejmowano próby zagospodarowania tego obszaru w ramach działalności Stowarzyszenia Be Active. – Okazały się one bezskuteczne, dlatego świetnie się stało, że tę inicjatywę podjęły władze miasta. Zyskała ona akceptację burmistrza, a pracownicy urzędu przygotowali właściwy wniosek – dodaje.
– Staw i projekt to idealny przykład, jak można łączyć troskę o środowisko z potrzebą tworzenia miejsc spotkań i odpoczynku. Mieszkańcy lubią wypoczywać nad wodą, bo to naturalny punkt skupienia życia społecznego. Cieszę się, że projekt pod względem formalnym został oceniony pozytywnie i mam nadzieję, że będziemy mogli go zrealizować – tłumaczy burmistrz Brzeska Tomasz Latocha.
Wniosek gminy pod nazwą „Zagospodarowanie Stawu Wolnego i terenów przyległych na cele rekreacyjne i integrujące społeczność lokalną” opiewa na blisko 3 mln 236 tys. zł, a planowane dofinansowanie z Funduszy Europejskich to ponad 2 mln 816 tys. zł.
Od estetyki do integracji
Dziś staw i jego otoczenie to zaniedbany fragment północnej dzielnicy miasta nad Uszwicą, który z perspektywy urbanistycznej ma ogromne możliwości. Po rewitalizacji ma tu powstać sieć alejek spacerowych, ścieżki dla osób z niepełnosprawnościami, tablice edukacyjne o historii Słotwiny i mała architektura: ławki, oświetlenie, zieleń.
W planach jest również przestrzeń dla rekreacji wodnej i niewielka strefa odpoczynku nad brzegiem. – Projekt ma zapewnić nie tylko poprawę estetyki, ale też zadbać o miejsce przyjazne rodzinom, seniorom i osobom z niepełnosprawnościami, przestrzeń edukacji przyrodniczej i społecznej. Chcemy, by Słotwina miała nowoczesny, zielony punkt spotkań – tłumaczy burmistrz. Podkreśla, że teren idealnie wpisuje się w założenia programu. Miejsce ma szansę stać się zielonym sercem dzielnicy, uzupełniającym wcześniejsze inwestycje, czyli np. skatepark w pobliżu kościółka, odnowienie pomnika bombardowania, wiele remontów ulic czy rondo. To nie są tylko przypadkowe inwestycje. – Mamy na tę dzielnicę kompleksowy plan i staramy się go realizować. Dlatego cieszę się, że np. z panem radnym, dr. Piotrem Dudą, udało się skonsultować kwestie związane z historią tego miejsca – dodaje.
Woda uspokaja
Mieszkańcy od dawna powtarzają, że Staw Wolnego jest miejscem wyjątkowym. Nie tylko ze względu na walory przyrodnicze, ale także symbolikę. Dla wielu starszych brzeszczan to punkt dzieciństwa, wspomnień, pierwszych randek, wędkarskich poranków. Teraz ma szansę odzyskać niegdysiejszy urok w nowej, uporządkowanej formie. – Chcemy, żeby staw był miejscem, gdzie mieszkańcy będą mogli wyjść na spacer, spotkać znajomych, poobserwować przyrodę, po prostu odpocząć – dodaje Tomasz Latocha.
Uzyskanie pozytywnej oceny formalnej i finansowej to początek procesu. Urząd Marszałkowski oceni merytorycznie projekty i zadecyduje, które z nich otrzymają pełne dofinansowanie. W naborze 7.4 „Od nowa miast” złożono wnioski o łącznej wartości 484 mln zł, co przy planowanym dofinansowaniu 375 mln zł oznacza, że konkurencja jest ogromna. Brzeski projekt ma jednak mocne argumenty: wpisuje się w Gminny Program Rewitalizacji 2022–2029, a obszar Słotwiny jest formalnie uznany za zdegradowany, co daje prawo do starania się o środki.
Zielona wizytówka miasta
W czasach, gdy miasta szukają nowego rytmu, rewitalizacja Stawu Wolnego może stać się jednym z najważniejszych przedsięwzięć ostatnich lat w Brzesku. To projekt, który otwiera przestrzeń dla wypoczynku, relaksu, spotkań i codziennego obcowania z naturą. Jeśli projekt zostanie zatwierdzony, prace mogą ruszyć już w 2026 roku. W budżecie gminy zarezerwowano środki na wkład własny.
Rewitalizacja Stawu Wolnego nie będzie tylko inwestycją w chodniki i zieleń, ale także w tożsamość miejsca. Przestrzeń, która przez lata była zaniedbana, może stać się wizytówką, przyciągając mieszkańców i gości tak samo, jak pobliski las z galerią i terenami do rekreacji. Kiedyś ten zbiornik był punktem spotkań, stąd temat wspomnień starszych generacji. Teraz ma szansę stać się miejscem rekreacji nowego pokolenia.
