W ostatnim czasie na popularności zyskiwać zaczęła terapia bańkami próżniowymi Vacuum. Skąd pochodzi ta technika? Kiedy można ją stosować? Jakie korzyści z niej płyną? Odpowiadamy.
Vacuum jest to terapia pośrednio wywodząca się z medycyny chińskiej, jak i terapii baniek ogniowych, stosowanych często także w Polsce choćby w przypadku przeziębień. Trzeba jednak dodać, iż ogólnie zasada wszystkich trzech rodzajów terapii jest taka sama. W najprostszych słowach są to zabiegi z zastosowaniem bańki bezogniowej, ogniowej lub gumowej, polegające na wytworzeniu w bańkach podciśnienia ok. 0,2 atm, które wciąga fałd skórny do środka bańki. Nie do końca wyjaśniono, jaka metoda (bezogniowa – zimna czy ogniowa – gorąca) jest bardziej skuteczna pod względem leczniczym. Wiadomo na pewno, że to podciśnienie a nie temperatura jest zasadniczym czynnikiem terapeutycznym. Mówimy więc o „stawianiu” baniek w miejscach – obszarach – co do których mamy pewność, iż występuje w nich problem. Jakiego typu problemy terapia bańkami może potencjalnie rozwiązać? Bywa skuteczna w przypadku: grypy, przeziębienia, zapalenia oskrzeli i płuc, choroby stawów, bólów kręgosłupa, choroby układu krążenia, nerwobólów (odkręgosłupowych), bólów mięśniowych i powięziowych, pomocy w pracy nad zrostami.
Działanie baniek lekarskich ma wynikać z faktu aktywowania układu odpornościowego do walki z mikrourazami podskórnymi, które powstają w miejscu ich stawiania. W bańce tworzy się podciśnienie, pod wpływem którego pękają naczynia krwionośne i dochodzi do wynaczynienia krwi. Krew z podskórnego wylewu traktowana jest przez układ odpornościowy jako obce białko, co pobudza go do działania. We krwi następuje wzrost przeciwciał, które przedostają się do miejsca rzekomej infekcji, a ponieważ nie napotykają tam żadnych patogenów, zaczynają zwalczać infekcję toczącą się w pobliżu. Stąd tak ważne jest umiejętne dobranie miejsca stawiania baniek. Podejrzewa się również, że skuteczność baniek w leczeniu różnych schorzeń może wynikać z faktu rozszerzania się naczyń krwionośnych, które ma miejsce podczas tego zabiegu, co przyczynia się do zwiększonego przepływu krwi przez narządy i lepszego dotleniania organizmu. Jest to taki sam efekt, kiedy podczas masażu głębokiego wpływamy na polepszenie przepływu krwi, szczególnie w miejscach, gdzie przepływ ten był przyblokowany. Mówi się wtedy o „starej krwi” – oczywiście bardzo potocznie – a są to miejsca na przykład nadmiernie uciśnięte przez opuchnięte mięśnie. Nie wchodząc w szczegóły anatomiczne (trzeba to jednak wyjaśnić w kontekście naszych artykułów na temat treningu), mięśnie okalane są przez powięzie, układane warstwowo. Podczas wykonywania ruchów mają one za zadanie niejako „ślizgać się” po sobie i współpracować, tworząc szkielet mięśniowy mobilny. Zaburzenia w pracy poszczególnych powięzi tworzą patologie w postaci zaburzeń wzorca ruchowego, co daje w następstwie dyskomfort i ból, a same mięśnie nie mogą wykorzystać swojego potencjału siłowego ani prawidłowo się rozwijać. W sporcie takie zaburzenia powinny być natychmiast wychwytywane, gdyż technika i wykorzystanie mięśnia w maksymalny sposób przekładają się na wynik sportowca. Nie jest bez znaczenia w takim razie, w jaki sposób oddziałujemy na problem, ten o którym wspominamy wymaga diagnozy przez specjalistę. Jak dowiedzieliśmy się od mgr. Mateusza Mitery, fizjoterapeuty FIZJO PLUS Diagnoza zaburzeń wzorców ruchowych to kluczowa sprawa i lepiej nie zajmować się tym na własną rękę. Terapia powięziowa, usuwanie napięć w kręgosłupie czy aktywacja słabo pracujących mięśni – to część planu naprawy pacjenta. Terapia bańkami to dobra metoda rozluźniania tkanek miękkich, jednak należy wiedzieć, gdzie możemy a gdzie nie możemy ich stawiać.
I tak w kwestii obszarów leczniczych literatura podaje, iż w przypadku przeziębienia, grypy lub zapalenia płuc, bańki stawiamy na klatce piersiowej lub na plecach. Jeżeli mamy do czynienia z rwą kulszową lub bólem kręgosłupa bańki stawiamy w okolicy lędźwiowej bądź krzyżowej. Jeśli zależy nam, by zwalczyć nerwobóle, bańki stawiamy po obu stronach wzdłuż kręgosłupa.
Klika wskazówek i przeciwwskazań
Po prawidłowym zdiagnozowaniu problemów (dla przykładu przeciążenie odcinka lędźwiowego kręgosłupa wraz z mięśniami zarządzającymi) możemy przystąpić do postawienia bańki wzdłuż kręgosłupa, po obu stronach. I pomimo iż najnowsze teorie mówią o tym, iż na samym kręgosłupie także możemy postawić bańkę, lepiej nie robić tego samemu. Miejsca, których musimy unikać to także drogi limfatyczne, żyły i tętnice oraz (jeśli występują) zmiany skórne. Absolutnym przeciwwskazaniem do postawienia baniek jest wysoka gorączka, niezdiagnozowane choroby, np. toczeń lub zespół Sjögrena. Czas trzymania baniek na skórze to od 4 do10 minut, w zależności od wytrzymałości na ból (dyskomfort) pacjenta. Trzeba pamiętać, że jest to mocno indywidualna kwestia, a niektóre miejsca mogą być wyjątkowo wyczulone na ból. Jeśli pacjent bardzo się uskarża, należy upuścić trochę powietrza lub sprawdzić dokładnie miejsce bolesne (zrezygnować z bańki w danym miejscu). Jeżeli mamy wiedzę, iż stosowane były na przestrzeni lat trzy rodzaje baniek, tj. omawiane dziś próżniowe, bańki chińskie (gumowe) oraz ogniowe bańki szklane, warto wspomnieć o metodzie połączonej. Metoda MUD Gieorgija Nikołajewicza Maksimowa – czyli masaż dynamiczno – uderzeniowy – to kompilacja trzech działań: masażu bańką chińską, stawiania baniek próżniowych oraz pobudzania tkanek oklepywaniem. Metody te są stosowane z powodzeniem przez specjalistów technik masażu i fizjoterapii także w Tarnowie.
