Choć ostatnie dni nie rozpieszczały pogodą, to jednak pewne symptomy wiosny (my, alergicy) zdążyliśmy już poczuć. Czym jest alergia, jak się objawia i dlaczego warto się badać?
ALLOS ERGOS
W języku greckim „alergia” to „inna reakcja” organizmu na oddziaływanie różnych substancji. Jest to patologiczna, jakościowo zmieniona odpowiedź, polegająca na wytworzeniu przeciwciał w ciele; w konsekwencji może dojść do stanu zapalnego. Czy alergia jest groźna? To zależy. Objawami alergii może być zarówno katar i łzawienie oczu, jak i wstrząs anafilaktyczny, prowadzący do śmierci! Dlatego nie warto lekceważyć objawów alergii. Wyspecjalizowane przychodnie są w stanie bardzo trafnie zdiagnozować, czy występują jakiekolwiek reakcje alergiczne i skutecznie podjąć leczenie. Wracając jednak do definicji sensu stricto, trzeba dodać, iż pojęcie „nadwrażliwość” jest nieco szerszym terminem, gdyż w późniejszych latach podczas badań nad alergią wyróżniono co najmniej cztery (obecnie już pięć) typy odpowiedzi organizmu i na tej podstawie rozwinęły się kolejne analizy. Temat jest zatem nie do końca dobrze poznany.
SPEKTRUM
Objawy alergii będą ściśle powiązane z najważniejszym mediatorem reakcji alergicznych – histaminą. Czym ona jest? Histamina to hormon występujący w organizmie, w którym pełni wiele ważnych funkcji. Przyspiesza gojenie się ran, reguluje napięcie mięśni gładkich. Histamina występuje też w żywności. Tworzy się w niej w wyniku działalności bakterii i jest szkodliwa dla zdrowia, a spożywana w zbyt dużych ilościach może doprowadzić do zatrucia. Znajduje się np. w owocach. Wracając jednak do reakcji organizmu. Reakcja rzadko jest reakcją ogólnoustrojową. Proces ten często zostaje ograniczony do jednego układu, narządu. Do objawów miejscowych zaliczamy:
- nos – obrzmienie śluzówki, nieżyt, a w związku ze swędzeniem częste pocieranie nosa, wodnista wydzielina i towarzyszące temu napady kichania, zatkany nos;
- oczy – izolowane alergiczne zapalenie spojówek, zaczerwienienie, swędzenie, łzawienie;
drogi oddechowe – skurcz oskrzeli, trudność w oddychaniu, czasami pełnoobjawowy atak astmy, kaszel bez cech ostrej infekcji; - uszy – uczucie pełności, osłabiony słuch z powodu niedrożnej trąbki Eustachiusza;
- skóra – różne wysypki, egzema, pokrzywka, obrzęk (np. po użądleniu owada), uczucie swędzenia w obrębie zmienionych chorobowo miejsc;
- głowa – niezbyt powszechne bóle głowy, uczucie ociężałości.
Trudno dokładnie określić, jakie czynniki powodują rozwój alergii. Wpływ mają na pewno geny. Jeśli jedno z rodziców jest alergikiem, dziecko ma ok. 40 procent szans na rozwój tej przypadłości. Jeśli natomiast oboje rodziców choruje, ryzyko to rośnie do 70 procent. Wpływ na rozwój alergii może mieć też zanieczyszczenie środowiska, bierne lub czynne palenie tytoniu. Jedna z ostatnich teorii mówi również o tym, że bardziej zagrożone są dzieci wychowywane w mocno sterylnych warunkach.
Jak już wcześniej wspomniałem, badania nad alergią są w toku i w przyszłych latach ta wiedza powinna się ugruntować. Na pewno wiemy, że jeśli zauważymy u siebie lub dziecka wymienione wyżej objawy mogące świadczyć o alergii, należy zgłosić się do lekarza rodzinnego, który skieruje chorego do alergologa. Specjalista przeprowadzi dokładny wywiad, testy i badania, mające na celu określenie rodzaju alergenu. Mogą to być testy na alergię z krwi, popularne testy skórne lub chociażby testy prowokacyjne. Powstaje pytanie, czy alergia jest chorobą na całe życie? Nie mamy tu jednoznacznej odpowiedzi, niemniej jednak jej objawy trwają zawsze minimum kilka lat, a nierzadko ludzie borykają się z alergiami (np. pokarmowymi) przez całe życie. Czasem jedne objawy zastępowane są przez następne, co w nazewnictwie medycznym nazywane jest „marszem alergicznym”. Klasycznym przykładem może być: alergia pokarmowa → atopowe zapalenie skóry → alergiczny nieżyt nosa → astma. Przykładów może być jednak wiele, a w gestii lekarza alergologa jest znaleźć przyczynowo skutkowy ciąg alergii i dobrze rozpoznać objawy. Dlatego nie warto czekać, lecz sięgnąć po fachową pomoc. Oczywiście pierwszą pomocą jest unikanie kontaktów z alergenami…
ODCZULANIE
Odczulanie to jedyna metoda leczenia alergii, która umożliwia wyleczenie z jej objawów lub chociaż ich znaczące złagodzenie. Niestety, nie może być stosowana w każdym przypadku. O podjęciu takiego sposobu terapii może zadecydować tylko alergolog. Odczulanie zwykle trwa kilka lat. Najbardziej skuteczne jest u osób uczulonych na alergeny owadów, cierpiących na katar sienny i całoroczny alergiczny nieżyt nosa.
Historia odczulania sięga 1911 roku, wtedy właśnie lekarze John Freeman i Leonard Noon odkryli, że pacjentom cierpiącym na pyłkowicę (alergię na pyłki) znacząco zmniejszyły się objawy kataru siennego po regularnym podawaniu małych dawek alergenu. Odkrycie okazało się przełomowe, a metoda odczulania tym właśnie sposobem wkrótce stała się standardem. Dziś, choć nie wszystkie mechanizmy odpowiedzialne za jej powodzenie zostały wyjaśnione, jest jedyną skuteczną metodą leczenia alergii długofalowo. Stanowi również jedyną metodę, która może powodować cofnięcie się objawów alergii. Odczulanie działa bezpośrednio na przyczyny alergii, nie na jej skutki. Warto więc odpowiednio zdiagnozować i zacząć się leczyć.
