Kiedy od razu po studiach zacząłem pracować w banku BPH, trafiłem na okres jego prywatyzacji. Osobiście, jako pracownik, właściwie nie mam złych wspomnień związanych z tym procesem głównie dlatego, że akurat grupa Niemców, która trafiła do BPH, dała się lubić. Włącznie z naszym szefem, kontrolującym de facto cały bank. Dealing, miejsce, gdzie pracowałem, był jego oczkiem w głowie, co jeszcze bardziej wiązało nas dilerów i jego na płaszczyźnie towarzyskiej. Czy jednak nauczyliśmy się czegoś w związku z przejęciem nas przez Niemców? Czegoś, czego nie mogliśmy się nauczyć sami, na przykład korzystając z zagranicznych szkoleń? Czy była jakaś istotna wartość dodana związana z prywatyzacją? Czy doszło do transferu know how? W jakimś sensie na pewno tak. Mieliśmy na przykład lepszy dostęp do międzynarodowego rynku pieniężnego, jednak z pewnością trudno tu mówić o rewolucji. BPH mógł funkcjonować i bez prywatyzacji. Zresztą mamy przecież przykłady banków, które powstawały w oparciu o polski kapitał i dawały radę. I dają dalej. Nie twierdzę, że nie warto było sprzedawać część systemu bankowego, ale aż tyle z pewnością nie.
Nie zmienia to faktu, że mamy masę przykładów takich inwestycji zagranicznych, które wnoszą poważną wartość dodaną. Wielokrotnie pisałem o nich, głównie w kontekście branży automotive, bo na niej się najlepiej ze wszystkich branż przemysłowych znam. Ostatnio przy okazji decyzji mercedesa o wybudowaniu fabryki w Polsce. I dlatego tak nadwrażliwie podchodzę do różnych tez, które w ostatnich miesiącach padają.
Oto dowiedzieliśmy się na przykład, i to od człowieka, który ma kierować całą koncepcją rozwoju polskiej gospodarki, że z polskim eksportem wcale nie jest tak dobrze. Faktem jest, że stanowi już 43% polskiego PKB, faktem jest, że wartościowo wyniósł w zeszłym roku 173 mld euro i jest to ponad cztery razy więcej niż wtedy, kiedy wchodziliśmy do Unii Europejskiej, ale co z tego, skoro większość to eksport zagranicznych przedsiębiorstw. Jeden z wiceministrów z kolei powiedział, że inwestorzy zagraniczni to głównie niskie pensje, a zatem wykorzystywanie polskich pracowników. Itd., itp.
Ja też wolałbym, żebyśmy dysponowali potężnym kapitałem, potencjałem innowacyjnym porównywalnym choćby z Izraelem, wielkimi firmami, które są liderami na świecie. I żeby Polacy zarabiali średnio 15 tysięcy złotych miesięcznie. Ale jak mieliśmy to osiągnąć przez te ostatnie 26 lat? Jaki był ten alternatywny scenariusz? Jeśli słyszymy słowa jednego z wicepremierów, że lepiej by było rozwijać się wolniej, ale w oparciu o własny kapitał, to niestety oznaczałoby niższe PKB, wyższe bezrobocie i niższe (nie ma innej możliwości) płace. Cudów po prostu nie ma. Czy gdyby w Polsce nie było fabryk Toyoty, Volkswagena, Opla, Fiata, Elektroluksa i wielu, wielu innych, to wynagrodzenia w Polsce byłyby wyższe? Czy Polscy przedsiębiorcy płaciliby więcej? Jeśli ktoś odpowiada, że tak, to kto im broni płacić więcej dzisiaj? Większość polskiego eksportu rzeczywiście pochodzi od inwestorów zagranicznych. Ale czy samochód zachodniego koncernu, zbudowany w połowie z części wyprodukowanych w Polsce przez polskie firmy, zaliczony jako eksport temu koncernowi rzeczywiście nie oznacza niczego dobrego? Czy to jest „zły” eksport? Oczywiście, że nie!
Brakuje nam innowacji, brakuje wartości dodanej w produkcji czy w usługach. Ale czy brak inwestorów zagranicznych przybliży nas do tego? Zgadzam się, że z pewnością nadszedł czas intensywnego promowania wszystkiego, co polskie. I zgadzam się, że mogliśmy to robić w przeszłości zdecydowanie odważniej. Także promując polską markę tu, w Polsce. Zachęcając do konsumpcji tego, co przez naszych producentów stworzone. Mając do wyboru polskie i zagraniczne, powinniśmy wybierać nasze. Dokładnie tak samo jak robią Niemcy czy Francuzi. Ale nie przesadzajmy z tą niechęcią do zagranicy. Do tych wszystkich, którzy lokowali czy lokują tu swoje biznesy. Bo ewidentnie ich obecność, w zdecydowanej większości przypadków nam pomaga.
