OFE powoli kończą swój żywot. Jedni się z tego cieszą, inni martwią, tak czy inaczej to już praktycznie historia. Z głośnej i poważnej reformy z 1999 roku zostaje już zatem tylko trzeci filar. Oczywiście ze zmianami wprowadzanymi w ciągu jego funkcjonowania. Nieudany zresztą, bo trudno mówić o sukcesie, jeśli nie dotyczy on nawet 10% pracujących. Ale cóż, można się było tego spodziewać, biorąc pod uwagę brak możliwości odpisywania wpłacanych w ramach trzeciego filara środków od przychodu. Od podatku to zdecydowanie za mało i zwracałem na to uwagę już piętnaście lat temu. Oczywiście dodatkowy problem tej koncepcji, szczególnie na jej starcie, to niskie dochody Polaków i brak tradycji oszczędzania na emeryturę. Nie mamy tego po prostu zakorzenionego w naszej polityce zarządzania pieniędzmi.
A zatem szykuje się kolejna rewolucja. OFE zaczęła likwidować PO, dokładnie Jacek Rostowski, który widział w ponad 150 mld PLN zgromadzonych w obligacjach skarbowych prosty sposób na zmniejszenie długu publicznego. I formalnie go zmniejszył. Oczywiście na dzisiaj. Bo w kwestii przyszłości nic się nie zmieniło. Te 150 mld PLN będzie trzeba w przyszłości gdzieś znaleźć. A właściwie to jednak się zmieniło, bo jak się ich nie znajdzie, to się po prostu obniży emerytury, podniesie składki albo coś innego. A niewykupienie obligacji skarbowych oznaczałoby niewypłacalność państwa. To zupełnie inny ciężar gatunkowy. Dzieło kończy PiS. I buduje jednocześnie nowy system.
Pierwsza część naszych emerytur to ZUS. Czy też właściwie FUS, czyli Fundusz Ubezpieczeń Społecznych. Gwarantowany przez państwo, ale tak, że właściwie wszystko można zmienić – nie dopłacać z budżetu do FUS, dopłacać z budżetu do FUS, podnosić składki na ubezpieczenie itd.., itp., czyli wiemy, że… niczego nie jesteśmy pewni. A właściwie jednego jesteśmy pewni: cud by się musiał wydarzyć, żeby te emerytury były przyzwoite, cokolwiek by to określenie nie znaczyło. Oby wystarczyły na przeżycie. I to skromne… Tak czy inaczej, 100% naszych obowiązkowych składek pójdzie do FUS.
Co zatem zrobić, żeby emerytury były wyższe? Ano skądś znaleźć pieniądze. Stąd pomysł kont emerytalnych. Ma być tak, że od 1 stycznia 2019 każdy pracodawca będzie miał obowiązek założenia pracownikowi konta. I każdy pracownik będzie musiał na to konto wpłacać 2% pensji. Pracodawca dołoży kolejne 1,5%, a 250 PLN w pierwszym roku i potem co roku 240 PLN doda państwo. Pieniądze te będą inwestowane i będą stanowiły drugie źródło wypłaty dla emerytów. Jeśli komuś pomysł się nie spodoba, to będzie mógł się z niego wypisać. Oczywiście mam na myśli pracownika, bo pracodawca, jeśli pracownik pozostanie w systemie, wyjścia nie ma. Z tym że jeśli się wypiszemy, co jakiś czas, prawdopodobnie co dwa lata, znowu z automatu będziemy zapisani. I znowu będziemy mogli się wypisać, jeśli zechcemy, czyli cały czas będziemy musieli być aktywni.
Co do zasady wszystko wydaje się super. Po pierwsze, pojawiają się nowe pieniądze w systemie. OFE zabierało część składki, co oznaczało dziurę w FUS, czyli np. albo konieczność dokładania z budżetu centralnego, albo zdecydowanie niższe emerytury z części ZUS‑owskiej. Teraz cała składka zostaje w FUS, a jeśli chcemy mieć pieniądze, które mają zwiększyć naszą emeryturę, musimy je wygospodarować. Ale mamy bonus w postaci dopłaty pracodawcy oraz dopłaty ze strony państwa. W praktyce bonus jest tylko ze strony państwa, bo wiadomo, że pracodawca albo będzie się starał obniżyć wynagrodzenie, żeby mu koszty nie wzrosły, albo nie podniesie wynagrodzenia z` tego samego powodu, albo nadwyżkę da pracownikowi.
Plus jest jednak taki, że odpis na konto emerytalne ma obniżać nasz podatek i to jest druga zasadnicza różnica między systemem z 1999 roku a proponowanym obecnie. To forma trzeciego filaru, ale z odpisem podatkowym i z dopłatą rządową. W tym sensie z pewnością idziemy do przodu.
Tyle na wstępnie, a o plusach i minusach nowego systemu za tydzień.
