Mundurowy z „lizakiem”
Funkcjonariusz policji ma prawo do wydawania wiążących poleceń i sygnałów wszystkim uczestnikom ruchu drogowego. Umundurowany policjant jest uprawniony do zatrzymania każdego pojazdu w dowolnym miejscu i czasie bez względu na to, czy dysponuje radiowozem czy nie. Z kolei policjant nieumundurowany jest uprawniony do zatrzymania kierującego pojazdem tylko na obszarze zabudowanym i pod warunkiem posługiwania się tarczą do zatrzymywania pojazdów. Policja może wylegitmować kierowcę i wydawać mu wiążące polecenia. Ma prawo do skontrolowania tachografu, ładunku oraz stanu technicznego pojazdu.
Policjant może także zażądać od kierującego, by poddał się on badaniu sprawdzającemu trzeźwość np. alkomatem. Jeśli kontrola wykaże prowadzenie auta pod wpływem alkoholu, ma prawo zabrać samochód. Podobnie w przypadku braku wymaganych dokumentów i opłaconej składki OC, złego stanu technicznego auta oraz naruszania wymagań ochrony środowiska. Policjant może także zarekwirować dowód rejestracyjny, jeżeli okaże się, że auto nie ma ważnego przeglądu technicznego lub zagraża bezpieczeństwu na drodze.
– Najwięcej kontroli przeprowadzanych przez policję nasi użytkownicy zgłaszają na DK 7 – mówi Agnieszka Kaźmierczak, operator systemu Yanosik. – Z danych zgromadzonych w naszym systemie wynika, że na tej drodze znajduje się ponad 50 miejsc, w których często można spotkać „drogówkę”. Również na tej drodze najczęściej zgłaszane są kontrole Inspekcji – w ostatnim miesiącu nasi użytkownicy zgłosili ich ponad 300.
Prawo do przeprowadzenia kontroli drogowej ma też straż miejska i gminna. Może dokonywać jej wobec kierowców, którzy nie zastosowali się do zakazu ruchu, ma prawo kontrolować kierowców jeśli naruszyli przepisy dotyczące zatrzymania i postoju pojazdu..
Strażnik miejski, który zatrzymuje kierowcę, musi być umundurowany i nie może znajdować się w pojeździe. Podczas zatrzymania ma obowiązek okazania legitymacji służbowej (na żądanie kierowcy) oraz poinformowania go o powodzie zatrzymania.
Strażnik może udzielać pouczeń, dokonywać kontroli osobistej i przeszukiwania bagaży, ale tylko w sytuacji, gdy ma uzasadnione podejrzenia, że dana osoba popełniła czyn zabroniony.
Co może inspektor?
Inspekcja Transportu Drogowego zajmuje się już nie tylko przeprowadzaniem kontroli ciężarówek czy autobusów – może dokonywać również kontroli aut osobowych, ma prawo do wystawiania mandatów. Inspektor dokonujący kontroli musi być umundurowany i okazać legitymację. Inspekcja może wręczyć kierowcy mandat za spowodowanie niebezpieczeństwa w ruchu drogowym, prowadzenie auta bez wymaganych świateł, utrudnianie ruchu na drogach publicznych, niestosowanie się do znaków lub sygnałów, prowadzenie pojazdu bez wymaganych dokumentów, a także niedostosowanie prędkości do ograniczenia.
GITD dysponuje urządzeniami kontrolującymi prędkość: do odcinkowego pomiaru prędkości, wideorejestratorami ukrytymi w nieoznakowanych pojazdach oraz fotoradarami stacjonarnymi. W bazie systemu Yanosik znajduje się obecnie ponad 1500 masztów fotoradarowych, choć nie wszystkie są wyposażone w urządzenia pomiarowe.
Celnik i pogranicznik, i…leśnik
Nie każdy spodziewa się kontroli drogowej ze strony Straży Granicznej lub Służby Celnej, a w gruncie rzeczy mają one podobne uprawnienia do drogówki. Dodatkowo funkcjonariusze powyższych służb mogą zabronić wjazdu na teren Rzeczypospolitej Polskiej, gdy kierowca jest w stanie nietrzeźwym albo gdy nie ma wymaganych dokumentów. Straż nie pozwoli na wjazd do kraju również wtedy, gdy stan techniczny pojazdu zagraża bezpieczeństwu na drodze, lub w przypadku, gdy kierujący pojazdem nienormatywnym nie posiada wymaganego zezwolenia albo wypisu z tego zezwolenia.
Straż Graniczna ma prawo do przeprowadzania kontroli drogowej nie tylko w pasie granicznym. Tak jak „drogówka”, może korzystać z urządzeń rejestrujących w celu skontrolowania prędkości pojazdów. Może również legitymować kierowcę, skontrolować jego trzeźwość i wydawać mu wiążące polecenia. Ma także prawo do sprawdzenia zapisów tachografu i stanu technicznego pojazdu. W razie stwierdzenia nieprawidłowości, np. braku wymaganych dokumentów, straż ma obowiązek uniemożliwienia kierującemu dalszej jazdy.
Kontroli pojazdów dokonywać mogą również strażnicy leśni i parkowi, ich obszar działania to tereny lasów oraz parków narodowych. Służby te są uprawnione do kontroli kierowców, którzy nie stosują się do przepisów lub znaków drogowych obowiązujących na podległych strażnikom terenach, dotyczących zakazu wjazdu, postoju pojazdów lub zatrzymywania się. W ramach kontroli strażnicy są uprawnieni do zatrzymania pojazdu, wylegitymowania kierowcy i wydawania poleceń co do sposobu zachowania się na drodze.
