– To kolejny krok w kierunku pozyskania niewyczerpalnej i bezpiecznej energii – tak o rozpoczęciu wierceń w sąsiedztwie szpitala mówi burmistrz Brzeska Tomasz Latocha. Samorząd pozyskał ponad 13,7 mln złotych z NFOŚiGW. Za niespełna 17 mln zł we wschodniej części Pomianowskiego Stoku powstanie badawczo-wydobywczy odwiert. Ma pozwolić na zbadanie zasobów złóż geotermalnych. Według planów władz miasta złoże ma umożliwić alternatywne zasilenie miejskiej sieci w ciepło, a także powstanie basenów leczniczych.
Na gorące, głęboko położone źródła natrafiono w Brzesku już przed kilkudziesięciu laty podczas odwiertów wykonywanych przy poszukiwaniu złóż ropy naftowej. Informacje o zasobach drzemiących pod miastem zaczęły napędzać wyobraźnię. Realizację przedsięwzięcia przyspieszyły zapewne niepokojąco rosnące ceny paliw, a co za tym idzie, także miejskiego ciepła. Aby jednak Brzesko mogło być konkurencją dla podtatrzańskich cieplic niezbędne są kosztochłonne inwestycje i długotrwałe procedury.
W praktyce przymiarki do wykorzystania odnawialnej energii ziemi ruszyły pełną parą w 2021 roku. Przygotowanie wniosku o dofinansowanie kosztownych, ale koniecznych działań wymagało sporządzenia kompletnej dokumentacji, zawierającej szczegółową analizę dotyczącą wyboru lokalizacji odwiertu. Po jej opracowaniu powstał projekt robót geologicznych i „Analiza wykorzystania wód termalnych w Gminie Brzesko”. Kolejnym krokiem było wystąpienie o koncesję i podjęcie przez brzeską Radę Miejską uchwały w sprawie przyjęcia „Założeń do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwo gazowe dla Gminy Brzesko na lata 2021-2036”. Złożenie wniosku o dofinansowanie prac badawczych przez NFOŚiGW miało miejsce w kwietniu ubiegłego roku.
Solec czy Bochnia?
Już na etapie wystąpienia o koncesję pojawiły się informacje, że zasoby wody znajdują się na głębokości 2 km i ma ona około 60 stopni Celsjusza. To dane zgormadzone podczas analizy wyników dotychczasowych odwiertów naftowych oraz wykonanych przy poszukiwaniu gazu, a także wynikające z innych badań geologicznych. Przy współpracy z Akademią Górniczo – Hutniczą oraz ekspertami ze specjalistycznej firmy określono miejsce, w którym powinien być realizowany odwiert. Prócz kryteriów geologicznych, wybierając gminną działkę w pobliżu elipsowatego ronda, pod uwagę wzięto też kryteria środowiskowe i logistyczne. Wody geotermiczne są z zasady mocno zasolone, mogą zawierać także związki siarki. Odwiert ma nie tylko potwierdzić dotychczasowe ustalenia, ale też określić zasobność złoża w zakresie jego wydajności, posłużyć badaniom ciśnienia i innym parametrom fizykochemicznym. To właśnie od zawartości innych pierwiastków w wodzie w znacznym zakresie uzależniona będzie technologia odzysku ciepła.
– Z jednej strony w Solcu, stosunkowo niedaleko, jest siarka, a z drugiej strony, w Bochni, solanka. Realizacja odwiertu ma pozwolić na to, aby prawidłowo określić warunki pracy wymienników ciepła i innych elementów instalacji geotermicznych – tłumaczy burmistrz Tomasz Latocha.
Do kaloryfera i rehabilitacji
Geotermia w Brzesku miałaby zasilać miejską magistralę ciepłowniczą. Chodzi zarówno o zapewnienie ciepła dla położonego najbliżej planowanego odwiertu szpitala, ale także dogrzanie wody trafiającej do kaloryferów innych odbiorców ciepła, w tym również lokatorów mieszkań. Ciepło z ziemi ma pozwolić na obniżenie kosztów jego wytwarzania w tradycyjny sposób, czyli poprzez spalanie gazu i węgla.
– Budynki przedszkoli, szkół, biblioteki czy urzędu ogrzewa ciepło powstałe z gazu. Chcemy mieszkańcom przygotować ofertę tańszego utrzymania, a źródła geotermalne mogą to umożliwić – deklaruje burmistrz. Mówi też, że w planach władz miasta jest powstanie na Pomianowskim Stoku kompleksu wypoczynkowo-rekreacyjnego. Być może uda się także poszerzyć ofertę rehabilitacyjną szpitala o realizację świadczeń opartych na balneologii, czyli wykorzystaniu naturalnych surowców leczniczych w profilaktyce, leczeniu i rehabilitacji.
Prócz Brzeska także Kraków
Otwarte pozostaje pytanie o harmonogram realizacji przedsięwzięcia. – Nie mamy jeszcze podpisanej umowy z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska. Po tym kroku powinniśmy znać więcej szczegółów. Będziemy musieli zabezpieczyć wkład własny, przygotować specyfikację istotnych warunków zamówienia publicznego, ogłosić przetarg – wylicza Tomasz Latocha.
Burmistrz spodziewa się jednak, że odwiert uda się zrealizować w 2024 roku. Program „Udostępnianie wód termalnych w Polsce” jest dedykowany wyłącznie wsparciu pierwszego otworu badawczego, rozpoznawczego. Jest działaniem w kierunku wspomożenia samorządów w podejmowaniu realizacji inwestycji i ma zasadnicze znaczenie dla ograniczenia ryzyka związanego z wykonaniem pierwszego odwiertu badawczego na nieudokumentowanym jeszcze złożu wód termalnych. Po uzyskaniu pozytywnych wyników z odwiertu trzeba będzie wykonać drugi otwór wiertniczo–chłonny w celu wtłoczenia wody geotermalnej z powrotem w głąb ziemi po odebraniu z niej ciepła. Dodajmy, że oprócz Brzeska jako miejsce w Małopolsce, które daje największą szansę na wykorzystanie złóż geotermalnych do celów energetycznych, wybrano też Przylasek Rusiecki w Krakowie. Zdecydowali o tym eksperci z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska oraz Główny Geolog Kraju. W całej Polsce zaś wyselekcjonowano 30 miejscowości, które otrzymają dofinansowanie na wykonanie odwiertów.
Jak podkreśla Artur Michalski, wiceprezes zarządu NFOŚiGW, celem programów wspierających geotermię jest zwiększenie wykorzystania zasobów wód termalnych w Polsce. Ich efektem będzie zmniejszona emisja gazów cieplarnianych do atmosfery, mniejsze zapotrzebowanie na zasoby naturalne oraz zastąpienie paliw opałowych nieprzyjaznych środowisku odnawialnymi źródłami energii. Jego zdaniem geotermia to najlepsze odnawialne źródło energii. Jest stabilne i przewidywalne, ale również względnie tanie, jeśli chodzi o dalszą perspektywę funkcjonowania.
– Musieliśmy się sporo nauczyć i dużo napracować, żeby wszystkie dokumenty skompletować. Było wiele spotkań z różnymi środowiskami. Praca została doceniona poprzez przyznanie dofinansowania, co jest satysfakcjonujące także dlatego, że myślimy na 10, 15, 20 lat do przodu. Bo inicjatywa może w przyszłości oznaczać konkretne miejsca pracy, podatki, ale też transformację energetyczną. W dobie szybkiego wzrostu cen paliw jest to bardzo istotne. Poszukiwanie alternatywnych, niewyczerpalnych źródeł energii jest jedną z najlepszych inwestycji – podsumowuje burmistrz.
