Krajobraz po puszczy
Zalesienie jest najskuteczniejszym sposobem redukcji emisji CO2 na świecie. Czy lokalnie w regionie tarnowskim możemy się „dolesić”?
W okolicach Tarnowa lasów mogłoby być na pewno więcej, szczególnie że średnia lesistość naszego regionu nie jest duża i wyraźnie niższa od średniej krajowej, która wynosi ok. 28 proc. Tymczasem na terenach dawnego województwa tarnowskiego mamy lesistość od kilkunastu do ok. 20 procent.
Paradoksalnie, najmniej lasów jest tam, gdzie… jest ich najwięcej. Nadleśnictwo Dąbrowa Tarnowska administruje ok. 15 tys. ha lasów państwowych, w tym największym zwartym kompleksem leśnym w regionie – Lasami Radłowskimi, będącymi kiedyś częścią Puszczy Niepołomickiej. – Mimo to tereny na północ od Tarnowa to rejon o małej lesistości – około 15 procent – mówi nadleśniczy Zbigniew Matuła. – Z pewnością więc lasu mogłoby być więcej. Nie na obszarze lasów państwowych, bo nasz teren jest ograniczony, wykonujemy tam planowe zalesienia, a pozostawione bez nasadzeń polany mają swoją rolę w leśnym środowisku. Jest jednak w okolicy wiele gruntów nieużytkowanych rolniczo albo nieprzydatnych dla rolnictwa, na których mógłby rosnąć las. Są specjalne programy, które pozwalają uzyskać dofinansowanie na zalesienie nieużytkowanej rolniczo ziemi.
Co się sadzi?
Jak dodaje nadleśniczy, co roku część rolników korzysta z takich programów, dzięki czemu co roku przybywa kilka hektarów lasu w regionie. Nawet jednak doliczając tzw. naturalną sukcesję lasu, czyli wysiewanie się drzew na nieużytkach, wciąż nie są to postępy, które w widoczny sposób zmieniałyby lesistość regionu.
Na terenach na północ od Tarnowa najczęściej sadzi się sosnę, dąb, a także różne gatunki olchy – te gatunki mają największe szanse przetrwania. Na terenach dwóch innych nadleśnictw w okolicach Tarnowa – Brzesko i Gromnik – dominują żyzne siedliska lasu wyżynnego. Można tu sadzić drzewa o nieco większych wymaganiach, jak buk i jodła. Ogólna lesistość tych regionów jest nieco większa – ponad 21 procent w Brzesku (ok. 7 tys. ha lasów państwowych plus 7,6 ha lasów prywatnych pod nadzorem) i ponad 20 proc. w Gromniku (ok. 8,2 ha lasów państwowych i 14 tys. ha lasów prywatnych). Obszary leśne są jednak bardziej rozproszone niż na północy i często sąsiadują z użytkami rolnymi.
Drzewa dla nas „oddychają”
Leśnicy chętnie widzieliby więcej lasu, szczególnie że wypalanie traw na sąsiadujących z terenami leśnymi nieużytkach często zagraża drzewostanom. – Więcej lasu dałoby korzyści także dla rolnictwa – wiadomo, że lasy chronią glebę przed jałowieniem i wypłukiwaniem, zatrzymują też wodę i mają korzystny wpływ na klimat, a dzięki fotosyntezie poprawiają też stan powietrza – mówi Zdzisław Kamiński, nadleśniczy z Brzeska. – Staramy się propagować zalesianie, jesteśmy w stałym kontakcie ze starostwem i samorządami. Są programy skierowane na zalesianie, jest też w okolicy wiele gruntów, na których mógłby rosnąć las. I co roku trochę młodego lasu przybywa, choć trudno to uznać za szybki postęp.
Korzyści z lasów – włączając fakt, że poza wszystkim lasy zwiększają także turystyczną atrakcyjność regionu – podkreśla także Eugeniusz Piech, nadleśniczy z Gromnika. – Co roku przygotowujemy plany i zalesiamy grunty porolnicze – mówi. – Nie są to szczególnie duże obszary – ok. 30 ha rocznie – ale lasu nam jednak przybywa. Zwykle sadzimy buki, jodły, sosny, dęby, ale udaje się także świerk i brzoza, wiąz, grab i inne gatunki.
Oczywiście, las nie rośnie szybko. Trzeba czekać od kilkunastu do ok. trzydziestu lat, by drzewa rozrosły się i dla nas „oddychały”. Czy jednak nie warto? Według naukowców obserwujących zmiany temperatur w ciągu ostatnich 30 lat świat zbliża się do punktu, w którym nie będzie możliwe cofnięcie efektu cieplarnianego. Obecna dekada jest podobno ostatnią, w której możemy jeszcze powstrzymać to groźne zjawisko.
