„Kara śmierci – powracający problem. Nieludzkie traktowanie, sprawiedliwa odpłata czy realna konieczność ochrony społeczeństwa?” – debata pod takim hasłem odbyła się w Sądzie Okręgowym w Tarnowie. Organizatorami byli sędzia dr Tomasz Kozioł, prezes Sądu Okręgowego w Tarnowie wraz ze studentami prawa Akademii Tarnowskiej skupionymi w kole naukowym „Lex”. Debatę zorganizowano w tzw. Czarnej Sali SO w Tarnowie, w której zapadł ostatni wykonany w Polsce wyrok śmierci.
Emocji nie brakowało, a wystąpienia młodzieży oceniało fachowe jury – sędzia karnistka Agnieszka Sadecka, prokurator Arkadiusz Bara oraz adwokat Maciej Morawski.
Propozycja, czyli grupa broniąca tezy o słuszności przywrócenia kary śmierci, podnosiła, że w kodeksie karnym powinna istnieć kara ostateczna, stosowana w sytuacjach szczególnych, nawet gdyby sędziowie sięgali po nią bardzo rzadko. W tym kontekście cytowano m.in. prof. Andrzeja Zybertowicza, doradcę prezydenta RP: – Państwo, żeby wymuszać respekt na pewnych grupach społecznych, na tych grupach, których myślenie jest poniżej progu racjonalności, powinno posiadać instrumenty, które mają znaczenie symboliczne. Może z tych instrumentów korzystać bardzo rzadko, ale powinno je posiadać. Jednym z takich instrumentów jest właśnie kara śmierci. Państwo, które nie może dysponować karą śmierci, pozbawia się samo majestatu.
Opozycja przekonywała, że żaden człowiek nie ma prawa decydować o śmierci drugiego człowieka. Twierdzono, że nie ma dowodów na to, że kara ostateczna zmniejsza wskaźniki przestępczości. Młodzi ludzie przywoływali m.in. opinię prof. Zbigniewa Lasocika, kryminologa, dziekana Wydziału Prawa WSHiP im. Łazarskiego w Warszawie: (…) między bajki trzeba włożyć argumentację zwolenników kary śmierci, że kara śmierci odstrasza. Kara śmierci nie odstrasza, nie odstraszała i nie będzie odstraszała nigdy. O tym przekonuje zdrowy rozsądek, ale także o tym przekonują badania, liczne badania kryminologiczne, które pokazują, że efekt odstraszania nie istnieje. Z ostatnich analiz można się przekonać, że prawie 90% badań wskazuje na brak efektu odstraszania kary śmierci.
Członkowie gremium oceniającego zaprezentowali własne opinie dotyczące kary śmierci. Sędzia Agnieszka Sadecka uznała, że lepiej jej nie wprowadzać: – Jeśli państwo jest mocne, potrafi skutecznie izolować sprawców i chronić społeczeństwo. Znam sędziów, którzy orzekali karę ostateczną i do dziś żyją z tym piętnem. Prokurator Arkadiusz Bara przyznał, że jest przeciwnikiem kary śmierci, zaś jej zastosowanie jest w stanie rozważać jedynie wobec zbrodniarzy wojennych i terrorystów. Podobną tezę zaprezentował adwokat Maciej Morawski, podkreślając, że mowa o niezwykle trudnym dylemacie społecznym.
Kolejna tego typu debata ma się odbyć jesienią, temat mają wybrać jej uczestnicy. – Wśród sędziów nie ma dyskusji o karze śmierci, bo jej po prostu nie ma, choć mam świadomość, że od takich debat nie uciekniemy, bo, jak się okazuje, są one w zainteresowaniu młodzieży – podsumowuje prezes Sądu Okręgowego w Tarnowie i karnista.
