Cena kredytu jest wypadkową kilku elementów. Podstawę stanowi koszt pieniądza na rynku międzybankowym, a dokładnie na tak zwanym rynku pieniężnym. Na tym rynku banki pożyczają sobie nawzajem pieniądze. I właśnie koszt tej pożyczki wpływa na oprocentowanie kredytów. Wyrazem tego kosztu jest tak zwana stawka WIBOR. Jest to średnia cena, która trzeba zapłacić, żeby pożyczyć pieniądze na określony czas. Popularne okresy czasu pożyczek to miesiąc, trzy miesiące i sześć miesięcy. Stąd właśnie najczęściej przy oprocentowaniu kredytów bierzemy pod uwagę WIBOR jedno, trzy, lub sześciomiesięczny. Na koszt pieniądza na rynku pieniężnym wpływ ma wiele czynników, ale najważniejszym są stopy procentowe banku centralnego, czyli w polskim przypadku Narodowego Banku Polskiego. Określają one przede wszystkim, na jaki procent banki komercyjne mogą ulokować pieniądze w NBP lub po jakiej cenie mogą je pożyczyć.
Drugim elementem kredytu jest marża. Najkrócej mówiąc, jest to zarobek banku, choć musimy pamiętać, że nie w całości. Bank przecież ponosi określone koszty swojej działalności. Te dwa elementy, czyli WIBOR i marża, określają oprocentowanie kredytu. Jeśli na przykład WIBOR 3M (czyli trzy miesięczny) wynosi 2,7% – tyle faktycznie wynosi w chwili, gdy piszę te słowa, a marża to 2%, całkowite oprocentowanie kredytu będzie wynosiło 4,7%. Oczywiście mówimy tu o skali roku.
To jednak nie koniec kosztów związanych z kredytem. Zazwyczaj płacimy jeszcze prowizję, czyli jednorazową opłatę, którą trzeba uiścić w momencie zaciągnięcia zobowiązania. Często mamy także do czynienia z innymi opłatami, na przykład za sporządzenie, złożenie czy rozpatrzenie wniosku kredytowego, przygotowanie jakichś dokumentów itd. itp. Dopiero zsumowanie tych wszystkich elementów daje nam całkowity koszt kredytu.
Obecnie koszty są rekordowo niskie z powodu rekordowo niskich stawek określających koszt pieniądza na rynku międzybankowym. Dotyczy to zarówno złotego, jak i euro czy dolara. Skupmy się jednak na polskiej walucie.
Konieczność walki ze spowolnieniem gospodarczym, przy jednoczesnym ostrym wyhamowaniu inflacji, co głównie związane jest właśnie z hamowaniem gospodarki, doprowadziło do ostrego cięcia stóp procentowych przez NBP. Cykl obniżek zaczął się w listopadzie 2012 roku. Stopy osiągnęły rekordowo niskie poziomy, rekordowo niski jest zatem także WIBOR. Reszta opłat nie jest na jakichś wyjątkowo niskich poziomach. Wręcz przeciwnie, wiele produktów bankowych jest droższych, jeśli chodzi na przykład o wysokość marży, w stosunku do tego, co obserwowaliśmy w roku 2008 jeszcze przed wybuchem kryzysu. Jednak w sumie koszt większości kredytów osiągnął rzeczywiście poziom niespotykany. A zatem miesięczne płatności z tytułu ich obsługi także są rekordowo niskie. Przy czym im o dłuższym okresie mówimy, tym różnica w płatnościach w porównaniu do stawek sprzed rozpoczęcia cyklu obniżek stóp, czyli sprzed listopada 2012 roku, jest większa. Niższe płatności mogą zachęcić nas do zaciągania kredytów. Co jest całkowicie logiczne. Trzeba jednak o jednej kwestii pamiętać.
Niskie stopy nie są nam zadane na wieczność. Poprawa sytuacji gospodarczej w końcu doprowadzi do wzrostu inflacji, a to pociągnie za sobą podwyżki stóp NBP i oczywiście podrożenie kredytów, czyli miesięczne płatności wzrosną. Pierwsze podwyżki zobaczymy zapewne w przyszłym roku, być może dopiero w drugim półroczu. Jeśli zatem weźmiemy krótki kredyt, na przykład na rok, wzrost kosztów nie powinien być dla nas poważnie odczuwalny. Jednak w przypadku kredytów na dłuższy okres, szczególnie hipotecznych, trzeba pamiętać, że ich koszt w trakcie trwania może wzrosnąć bardzo wyraźnie. W ciągu najbliższych kilku lat miesięczne płatności mogą się zwiększyć być może nawet o 20% – 30%.
