„Zadowoleni ludzie na ogół wcale nie chorują” – powiedział sir Henry Ogilve, angielski chirurg. Czy terapia śmiechem może doprowadzić nas do zdrowia i co leży u jej podstaw? Zapraszam!
DR CLOWN
Śmiechoterapia to mówiąc bardziej naukowo geloterapia („gelos” w języku greckim oznacza „śmiać się”). Należy wspomnieć o założonej w 1999 roku fundacji Dr Clown. Zdrowotne właściwości śmiechu wykorzystuje się, prowadząc w szpitalach terapię śmiechem (geloterapię), której zadaniem jest rozładowanie napięć emocjonalnych i wsparcie pacjentów w szybkim powrocie do zdrowia oraz w rehabilitacji i rekonwalescencji. Doktorzy Clowni, ubrani w fantazyjne stroje i wyposażeni w magiczny rekwizyt – kolorowy nosek, rozśmieszają i bawią pacjentów, odwracając ich uwagę od szpitalnej rzeczywistości. Wyszkoleni wolontariusze wykorzystują swoją wiedzę teoretyczną i umiejętności praktyczne, aby rozładować stres i napięcia nerwowe związane z chorobami, bólem i lękiem. Jest to fantastyczny i dopracowany program, a wolontariuszem może zostać każdy. Na stronie internetowej fundacji Dr Clown znaleźć można szczegółowe informacje.
DO RZECZY
Korzyści stosowania terapii śmiechem jest wiele. Śmiech usprawnia proces uczenia się, koncentrowania uwagi i zapamiętywania, łagodzi bóle, zaburzenia menstruacyjne czy problemy z bezsennością. Śmiech skraca czas powrotu do zdrowia w rehabilitacji i rekonwalescencji, gdy odczuwane dolegliwości są jeszcze uciążliwe. Co bardzo ważne – jest to czynnik odwracający uwagę od problemu. Można wtedy niejako „odpocząć” od samej choroby czy dolegliwości i skierować swoją uwagę na coś innego. Proste? Jak najbardziej!
Pierwszym symptomem – a raczej stopniem terapii śmiechem (np. w szpitalu) – jest tak zwana zmiana grymasu twarzy na pogodny. Grymas bólu powinien zmienić się na „tchnienie radości” (tak N. Bevin nazwał pierwszy stopień w śmiechoterapii, w którym pogodny wyraz twarzy pełni już funkcję terapeutyczną). Zadziwiającą skuteczność terapii notował później także niejaki Madan Kataria z Bombaju, który dobrał odpowiednie ćwiczenia fizyczne i techniki medytacji aby wzmocnić system odpornościowy osób uczestniczących w organizowanych przez niego zajęciach plenerowych. Zdumiewająca skuteczność w walce z bólem, a także dostępność tej terapii, opartej przecież na uśmiechu, śmiechu, ruchu i pozytywnym nastawieniu, pobudziły liczne badania naukowe i spopularyzowały geloterapię.
PODSTAWY COACHINGU?
Mnóstwo trenerów mentalnych twierdzących, że mają wiedzę, by mówić Ci jak masz żyć (swoją drogą to bezczelność), nie do końca zdaje sobie sprawę, że u podstaw ich mów motywacyjnych leży właśnie uśmiech i pozytywne nastawienie. Na szczęście ten artykuł o nich nie traktuje, choć dodać trzeba (dla sprawiedliwości), że umiejętność zmotywowania kogoś do działania (szczególnie kogoś opornego) jest sztuką. Pozytywne nastawienie do świata to afirmacja i przyciąganie dobrych energii, a bez wchodzenia w metafizykę (i obce religie!) – uwierzcie, to po prostu działa! Nie ma nic ważniejszego w procesie przechodzenia przemiany – obojętnie, o czym mówimy (bo sytuacją taką może być zarówno choroba, trauma, jak i zmiana pracy) – jak racjonalizacja i myślenie pozytywne, uśmiech i wejście w proces ze świeżą energią. To podstawa dla każdego. Warto wspomnieć także o teorii całościowego postrzegania człowieka jako ciała i psychiki. Nowoczesne podejście psychologów, jak i lekarzy na szczęście coraz częściej wplata holistyczne podejście do człowieka, oddalając się od leczenia wyłącznie farmakologią. Leczenie objawów likwiduje lokalne źródło choroby – leki uspokajające mogą powstrzymać słyszalne, nieprzyjemne doznania bólu (płacz, krzyk, jęki), co nie znaczy, że doprowadzą do odzyskania zdrowia. Psychika jest podłożem większości chorób, na które cierpimy (psychosomatyka). Ich przebieg i proces zdrowienia w dużym stopniu zależą od naszego nastawienia.
HOMO RIDENS
Inaczej mówiąc, „człowiek śmiejący się”, który w przeciwieństwie do „człowieka cierpiącego” rozumie potrzebę przeżywania i wyrażania codziennej radości z życia. Spontaniczny śmiech pobudza pracę kilkunastu mięśni twarzy i ponad stu mięśni ludzkiego ciała. Płuca, wzbogacone dodatkową ilością tlenu, powodują szybszy przepływ krwi w arteriach, rozszerzają się naczynia krwionośne, usprawnia wymiana tlenu i poprawia ukrwienie mózgu. Na zrównoważonej w ten sposób gospodarce hormonalnej zyskuje przemiana materii (ożywione ruchy robaczkowe jelit), funkcjonowanie wątroby i nerek. Szybciej opróżnia się pęcherzyk żółciowy, łatwiej regenerują komórki. Ból żołądka, ryzyko stanów zapalnych i wrzodów występują rzadziej, ponieważ rozładowaniu ulega napięcie mięśni żołądka i znacząco zmniejsza się wydzielanie soków żołądkowych. Większa ilość tlenu w płucach zwiększa ich pojemność, a zmniejsza ryzyko wystąpienia zapalenia płuc, a także stanów zapalnych.
Nic, tylko się śmiać!
