Trzeba uczciwie przyznać, że ministerstwo finansów powoli, ale jednak idzie do przodu. Przynajmniej w kwestii zwiększenia dochodów budżetowych. Wielokrotnie pisałem choćby o problemie strat wynikających z oszustw na podatku VAT. Pojawiają się różne kwoty, ale z pewnością mówimy tu o dziesiątkach miliardów złotych rocznie. Mamy również problem z obchodzeniem płacenia CIT‑u. Opanowanie tych patologii oznaczałoby w zasadzie zmianę realiów budżetowych. Stąd z pewnością trzeba to traktować jak jeden z priorytetów.
Nigdzie na świcie nie jest tak, że fiskus zbiera dokładnie tyle, ile zebrać powinien. Ale faktem jest także to, że, przynajmniej jeśli chodzi o podatek VAT, należymy pod względem słabej ściągalności tego podatku i skali nadużyć przy jego zaniżaniu i wyłudzaniu nienależnych zwrotów, do najgorszych krajów Unii Europejskiej. Cieszy zatem fakt, że sytuacja zaczęła się wreszcie poprawiać. Tak przynajmniej twierdzi minister Szałamacha. Ale jego twierdzenia wydaja się uzasadnione.
W budżecie na 2016 rok założono dochody na poziomie 313 mld PLN. W zeszłym roku zebrano 289 mld PLN. Wyższe dochody miały wynikać z kilku czynników. Oczywiście jednym z nich był wzrost gospodarczy i związane z nim efekty. Na przykład spadek bezrobocia. I rzeczywiście te procesy widać. Rosną wpływy ze wszystkich podatków związanych ze wzrostem gospodarki, także z podatku PIT, co wynika zarówno z wyższych wynagrodzeń, a obserwujemy przecież ich wzrost, jak i z tego, że więcej ludzi pracuje. Bezrobocie spadło w czerwcu do 8,8%. Dotychczas taki poziom odnotowaliśmy tylko raz, w październiku 2008 roku. Lipiec, wszystko na to wskazuje, będzie już rekordem ostatnich 27 lat, czyli okresu trzeciej Rzeczypospolitej. Warto w tym momencie nadmienić, że widzimy już także wzrost wpływów budżetowych z tytułu programu 500 plus, chociaż precyzyjne określenie tego wpływu jest trudne. Nie zmienia to jednak faktu, że mamy wzrost konsumpcji, który trudno w takiej skali uzasadnić innym czynnikiem.
Biorąc jednak pod uwagę budżet z roku 2014, dochody na poziomie 283 mld PLN, sam efekt wzrostu gospodarki czy uruchomienia programu 500 plus to za mało, żeby osiągnąć zakładany w budżecie wzrost dochodów. Ministerstwo finansów planowało dodatkowe wpływy z aukcji LTE, z nowych podatków oraz wzrost ściągalności tego, co już jest. Wpływy z aukcji, nieco ponad 7 mld PLN, są już rozliczone, tu nie ma niespodzianki. Wpływy z nowych podatków są znacznie niższe od planowanych. Podatek bankowy miał przynieść w pierwszych sześciu miesiącach około 3 mld PLN, a przyniósł ledwie 1,2 mld PLN. Podatku od sieci handlowych w ogóle nie wprowadzono. Tymczasem pierwsze półrocze wskazuje na to, że rzeczywiście założenia budżetowe są do zrealizowania. Wniosek z tego wydaje się prosty: udaje się poprawić ściągalność podatków.
Oczywiście jednoznacznie trudno jest ocenić tę poprawę. Musielibyśmy, na przykład, dokładnie wiedzieć, jakie są obszary łamania prawa. Tymczasem na pewno wiemy tylko o tych przestępstwach, które zostały wykryte. Nie zmienia to jednak faktu, że jednak idziemy do przodu. Czy jednak z tych wszystkich informacji wynika, że nie będzie problemu ze sfinansowaniem programu 500 plus, obniżenia wielu emerytalnego i innych koncepcji, o których wspominają rządzący? Wiemy na razie tyle, że coś drgnęło. Wiemy, że rok 2017 wydaje się niezagrożony i że są przygotowywane kolejne posunięcia, które mają ograniczyć łamanie prawa. Ale czy to wystarczy? Tego oczywiście w tej chwili nie wiemy. Mam jednak wrażenie, że pojawią się nowe obciążenia podatkowe lub parapodatkowe. Jeśli nie dla wszystkich, to dla tych zamożniejszych.
