Było to możliwe w efekcie postawy narodu, jego przywiązania do niepodległości i wolności, poparcia Zachodu i całego szeregu okoliczności zewnętrznych i wewnętrznych, które podobnie jak w 1918 roku zostały wykorzystane przez polskich przywódców politycznych. Polski fenomen polegał na wewnętrznym porozumieniu władzy komunistycznej i opozycji politycznej skupionej wokół NSZZ „Solidarność” przy czynnym poparciu Kościoła. Symbolem tego procesu są obrady i porozumienie „okrągłego stołu”, które „rozpoczęły się 6 lutego 1989 r. w warszawskim Pałacu Namiestnikowskim…
Łącznie w prace „okrągłego stołu” zaangażowane było kilkaset osób. Zasadnicze decyzje, zwłaszcza w sytuacjach konfliktowych, zapadały jednak w Magdalence w wąskim gronie kierowanym przez Kiszczaka i Wałęsę. Obrady zakończyły się 5 kwietnia 1989 r.” posiedzeniem plenarnym”. Jedynym tego rodzaju porozumieniem po II wojnie światowej była tzw. droga hiszpańska, kiedy po śmierci generała Franco w 1975 roku przedstawiciele władzy i opozycji w Hiszpanii porozumieli się w sprawie przeprowadzenia wolnych wyborów i odbudowania demokracji w Hiszpanii. „Okrągły stół” stał się więc symbolem pokojowego przezwyciężenia dyktatury i ogromnym, największym chyba w najnowszej historii politycznym sukcesem narodu i państwa polskiego, porównywalnym do odzyskania niepodległości w 1918 roku.
Jednak odzyskanie niepodległości po I wojnie światowej kosztowało nasz kraj kilka lokalnych powstań i konfliktów, a przede wszystkim krwawą wojnę z bolszewicką Rosją w 1920 roku. Powstała w wyniku upadku Niemiec i rozpadu Rosji Polska już po kilku latach była zagrożona w efekcie stopniowego odzyskiwania sił przez kwestionujące naszą niepodległość i nasze granice Niemcy i Związek Sowiecki, co doprowadziło do paktu Ribbentrop – Mołotow i IV rozbioru Polski.
Odrodzenie wolnej i niepodległej Polski w 1989 zbiegło się z wyjątkowo pomyślną koniunkturą zewnętrzną. Niemcy są jednym z naszych najbliższych sojuszników, a Rosja, nieporównywalnie bardziej demokratyczna i pokojowa niż imperium zła, jakim był Związek Sowiecki, nie może i najpewniej nie chce zagrozić naszej wolności. Jesteśmy bezpieczni w sojuszu NATO i w stabilnej gospodarczo i politycznie Unii Europejskiej, co tworzy wyjątkowo pomyślną, można chyba zaryzykować twierdzenie najbardziej pomyślną od kilkuset lat, koniunkturę geopolityczną.
Właśnie przystępujemy do obchodów 25. rocznicy „okrągłego stołu” i będących jego efektem historycznych wyborów 4 czerwca 1989 roku. W wyniku tych wyborów powstała całkowicie nowa sytuacja polityczna i chociaż formalnie obóz komunistyczny (ta nazwa nie oznacza oczywiście nic więcej niż tylko ówczesny obóz władzy PZPR, gdyż ideologia komunistyczna od dawna była całkowicie martwa) miał większość w Sejmie, to utracił zdolność do skutecznego sprawowania władzy. Jedynym wyjściem było utworzenie rządu niekomunistycznego odpowiedzialnego przed parlamentem. Nie spełniły się słynne słowa Władysława Gomułki – władzy nie zdobyliśmy przy pomocy kartki wyborczej i przy pomocy kartki wyborczej jej nie oddamy. 24 sierpnia 1989 roku Sejm powołał olbrzymią większością (378 za, 4 przeciw, 41 wstrzymało się) głosów Tadeusza Mazowieckiego na stanowisko premiera, a 12 września premier przedstawił Sejmowi skład nowego gabinetu. Władza przeszła z Komitetu Centralnego PZPR do parlamentu, rozpoczynał się nowy rozdział historii Polski i całej Europy Środkowo‑Wschodniej.
W jakimś sensie sprawdziły się obawy Stalina i Mołotowa, którzy zawsze bali się Polski, słusznie uważając, że stamtąd może wyjść zagrożenie dla sowieckiej dominacji. W ślad Polski bardzo szybko poszły inne kraje, za chwilę runął mur berliński, a komunistyczni sekretarze przekazywali władzę przywódcom opozycji, którzy wygrywali wolne wybory.
To wszystko zostało zapoczątkowane przez rozmowy i porozumienie „okrągłego stołu” w Polsce. Jest naszym wielkim sukcesem na drodze do niepodległości, pokoju i wolności w tej tak bardzo doświadczonej przez historię, zwłaszcza w ostatnim czasie, części Europy.
