Państwo wpływa na cenę benzyny i oleju napędowego. I dzieje się to wprost. Skoro w przypadku popularnej „dziewięćdziesiątki piątki” prawie 60% ceny stanowią podatki, to wniosek z tego nasuwa się sam. Gdyby tych podatków nie było, paliwo byłoby dużo tańsze. Tym zresztą głównie należy tłumaczyć różnice w cenach benzyny czy oleju napędowego w różnych częściach Europy. A jeszcze lepiej widać to na przykładzie Stanów Zjednoczonych. To właśnie dlatego, że paliwo jest tam dużo niżej opodatkowane, jego cena także jest dużo niższa.
Ale oczywiście nie o to Morawieckiemu chodziło. Premier stwierdził, że rząd nie odpowiada za ostatnie podwyżki. I tu rzeczywiście raczej ma rację. Raczej, bo mam jedną wątpliwość, o której za chwilę. Ale co do zasady: wzrost cen wynika oczywiście z tego, co się wydarzyło na świecie. W kwestii ceny samego surowca chodzi głównie o wydarzenia na Bliskim Wschodzie. Pisałem już o tym. Wypowiedzenie przez USA umowy z Iranem może oznaczać brak irańskiej ropy na rynku. Przynajmniej oficjalnie. Może, bo nie wiemy jak się wszystko zakończy. Jak wiemy, pozostali sygnatariusze umowy, z Francją i Wielką Brytanią na czele, chcą jej obowiązywania. Być może amerykański prezydent będzie chciał jakichś dodatkowych negocjacji. Nie wiemy tego, czekamy na rozwój wydarzeń. Na pewno niepokojący jest sam wzrost napięcia, samo to powoduje wzrosty cen. Wcześniej to napięcie eskalowało na skutek ataku chemicznego w Syrii. Do tego dochodzi sytuacja w Wenezueli i wciąż niejasna perspektywa odwilży między Koreą Północną a resztą świata. No, prawie całą resztą świata, z niektórymi krajami reżim koreański ma chyba niezłe kontakty.
Dla mnie najważniejsze i najciekawsze jest jednak to, co zrobią producenci łupków z USA. Kiedy cena ropy rosła, na przełomie 2015 i 2016 roku zwiększyli wydobycie o ponad 40%. W ciągu dosłownie kilku miesięcy. Czy też będzie to samo, czy też podejmą decyzję, że lepiej sprzedawać mniej, ale drożej? Problem w tym, że tych producentów jest prawie dwa tysiące, często niewielkich. Być może jednak wygra zatem mechanizm rynkowy, czyli konkurencja. Zobaczymy… Byłoby to szalenie ważne dla wszystkich odbiorców.
Drugi problem to spadek wartości złotego do USD, ale i on nie wynika z jakichś konkretnych, złych w tym kontekście, działań polskiego rządu. Główny powód to wyraźnie wyższe stopy procentowe w USA i oczekiwania kolejnych ich podwyżek oraz ostatnie słabsze dane dotyczące przyszłej koniunktury w Europie. Dolar po prostu generalnie zyskuje. W dodatku większa nerwowość wynikająca choćby z sytuacji na Bliskim Wschodzie nie pomaga walutom krajów rozwijających się. Warto też w tym kontekście wspomnieć o Turcji, która w zasadzie przeżywa kryzys walutowy. To też odbija się na walutach państw wschodzących. Czyli USD generalnie zyskuje, waluty krajów rozwijających się tanieją i w efekcie mamy to, co mamy na parze USD/PLN. A za ropę płacimy w dolarach.
Faktem jest zatem, że w tej chwili to nie polski rząd ponosi odpowiedzialność za wzrost cen paliw na naszych stacjach. Ale nie jest prawdą, że rząd, a szerzej władza, nie wpływa na ceny. Przecież ktoś te podatki nałożył.
Pozostaje za to jeszcze inna kwestia, a mianowicie słynne już 8 groszy opłaty paliwowej. Nawet minister energii w Sejmie tłumaczył, że nie wpłynie to na cenę dla Kowalskiego, bo ostatnio wzrosły marże i na pewno cześć tej marży zostanie oddana. Jak ja lubię takie tezy! „Na pewno”? A skąd się ta pewność bierze? Może z tego, że właścicielem Orlenu i Lotosu jest Skarb Państwa. Czyli się im każe obniżyć ceny. No, ale wtedy spadną zyski tych dwóch firm. A poza tym jak my to sprawdzimy? I czy jak dojdzie do zmiany politycznej, nie będzie inaczej? Dopuszczam zatem myśl, choć nie mam na to żadnych dowodów, że komuś wpadnie do głowy wykorzystanie wzrostu cen do wciśnięcia w nie właśnie owej opłaty. Przecież i tak nie mamy szans jej zauważyć. Zawsze można nam wmówić, że to sytuacja na świecie…
