Podwyżka stóp procentowych ma swoje konsekwencje. Najbardziej oczywistą będą wyższe raty kapitałowo – odsetkowe płacone przez kredytobiorców.
Rada Polityki Pieniężnej zdecydowała się wreszcie podnieść stopy procentowe. Jak już pisałem tydzień temu, uważam tę decyzję za spóźnioną, ale dobrze, że w końcu została ona podjęta. Ma nas chronić przed dalszym wzrostem inflacji. Jakie dokładnie konsekwencje przyniesie?
Sens podwyższania stóp procentowych wiąże się bezpośrednio z oddziaływaniem na rynek pieniężny. Czyli na rynek pożyczek międzybankowych. Faktem jest, że w ostatnim czasie ten rynek nie działa normalnie, bo Narodowy Bank Polski bardzo aktywnie wszedł w procesy związane z płynnością w sektorze bankowym. Nie jest to zresztą nic nadzwyczajnego w dzisiejszym świecie w związku z kryzysem pandemicznym. Tak czy inaczej w polskich warunkach, czyli w sytuacji chronicznej nadpłynności w systemie bankowym, największe znaczenie ma tzw. stopa referencyjna, czyli stopa, po której banki komercyjne mogą lokować swoje nadwyżki w Narodowym Banku Polskim. To właśnie ona została podniesiona z 0,1% do 0,5%. I to ona bezpośrednio wpływa na stawki pożyczek międzybankowych, czyli na WIBOR. WIBOR z kolei stanowi podstawę w liczeniu oprocentowania kredytu. Pokazuje on koszt pieniądza, choć w praktyce większość polskich banków jest w stanie zdobyć środki taniej, niż wynika to z wysokości stawki WIBOR. Największe znaczenie mają tu trzymane przez nas na rachunkach bieżących środki, za które banki dzisiaj praktycznie nie płacą żadnych odsetek.
To co się zmieni po tej podwyżce? Oczywiście doszło do wzrostu stawki WIBOR. I nie ma znaczenia, o jakiej stawce dokładnie mówimy, czyli na jaki czas określa ona koszt pieniądza. Wszystkie poszły w górę, choć oczywiście nie dokładnie o tyle samo. Najczęściej stosowany WIBOR 3M (czyli trzymiesięczny) poszedł w górę o prawie dokładnie tyle, ile wyniosła podwyżka stopy referencyjnej, czyli o 0,4 punktu procentowego. Wynosi on teraz niecałe 0,7%. Praktyka pokazuje, że banki prawie od razu po podwyżkach stóp stosują nową stawkę. Jak to wpłynie na płatności rat kapitałowo – odsetkowych? Dla przykładu, przy dwudziestopięcioletnim kredycie o wartości 350 tysięcy złotych i równych ratach, będzie to około 70 złotych więcej do zapłacenia co miesiąc. Około, bo precyzyjny sposób wyliczania miesięcznych płatności może się trochę różnić od siebie, w zależności od tego, z jakim bankiem mamy do czynienia. Czy to dużo? To już oczywiście kwestia względna. Ale proszę pamiętać, że walczymy dzisiaj o to, aby w przyszłości inflacja nie była jeszcze wyższa. Boimy się przede wszystkim tzw. spirali inflacyjnej, czyli tego, żebyśmy nie kupowali tylko dlatego, że ma być drożej. Bo ten rosnący popyt doprowadzi do jeszcze większego wzrostu cen. Wyższe ceny z kolei będą nas zachęcać do walki o wyższe wynagrodzenie, bo wszystko drożeje, a dodatkowe pieniądze z podwyżek znowu przeznaczymy na zakupy. I inflacja wzrośnie jeszcze bardziej. Wszystko to prowadziłoby po prostu do kryzysu. Żeby do niego nie dopuścić, RPP musiałaby w przyszłości podnieść stopy znacznie bardziej niż teraz. A to oznaczałoby o wiele większy skok kosztu kredytu. Czyli innymi słowy: lepiej teraz płacić trochę więcej, niż za rok albo dwa dramatycznie więcej.
Wyższe oprocentowanie kredytu – czyli wyższe wpływy z tego tytułu – dają bankom możliwość podsienia oprocentowania lokat. No, ale tu zaczynają się schody. Po pierwsze ten efekt zazwyczaj jest trochę spóźniony. Czyli banki ociągają się z decyzjami, bo wyższe oprocentowanie lokat to dla nich wyższy koszt pozyskania środków. A po drugie i najważniejsze: w polskim systemie bankowym mamy wspomnianą już przed chwilą nadpłynność, czyli banki mają więcej środków, niż są w stanie „wydać” na kredyty i pożyczki. Mają niejako „za dużo” pieniędzy, a to nie zachęca do tego, żeby za nie więcej płacić. Może się zatem okazać, że ewentualny ruch w górę będzie niższy niż to, co wynika z podwyżki stóp.
